Diễn Từ của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II tại Tổng Nghị Liên Hiệp Quốc ở Nữu Ước 5/10/1995
Thưa Ông Chủ Hội,
Cùng Quí Bà và Quí Ông,
1. Thật là hân hạnh cho tôi được dịp ngỏ cùng Hội Đồng quốc tế này và được hợp cùng con người nam nữ thuộc hết mọi quốc gia, chủng tộc, ngôn ngữ và văn hóa để cử hành mừng kỷ niệm đệ thập ngũ chu niên thành lập Tổ Chức Liên Hiệp Quốc. Đến trước tôn Hội Đồng này, tôi ư thức một cách sống động rằng, một cách nào đó, qua quí vị, tôi đang ngỏ lời cùng toàn thể gia đ́nh chư dân sống trên mặt đất này. Những lời lẽ của tôi cho thấy dấu hiệu Ṭa Thánh và Giáo Hội Công Giáo quan tâm và trọng kính Cơ Cấu này. Ṭa Thánh và Giáo Hội Công Giáo làm vang vọng những tiếng nói của tất cả những ai thấy nơi Liên Hiệp Quốc niềm hy vọng của một tương lai tốt đẹp hơn cho xă hội loài người.
Tôi muốn bày tỏ ḷng chân thành tri ân của tôi, trước hết, đối với Vị Tổng Thư Kư là Tiến Sĩ Boutros Boutros-Ghali, v́ đă ân cần khuyến khích việc viếng thăm này. Và tôi xin cám ơn Ông Chủ Hội về lời chào đón thân thương. Tôi xin chào tất cả quí vị, các phần tử của Tổng Hội Đồng này: Tôi cám ơn quí vị về việc quí vị hiện diện và ân cần lắng nghe.
Tôi đến trước quí vị hôm nay đây với niềm ước mong để có thể góp phần vào việc suy tư về lịch sử và vai tṛ của Tổ Chức này, việc suy tư cần phải có để làm dồi dào cho việc mừng kỷ niệm này. Ṭa Thánh, v́ sứ vụ thiêng liêng chuyên biệt của ḿnh, một sứ vụ làm cho Ṭa Thánh quan tâm tới sự thiện trọn vẹn của hết mọi con người, đă ủng hộ những lư tưởng và những mục tiêu của Tổ Chức Liên Hiệp Quốc ngay từ ban đầu. Cho dù các mục đích và đường lối hoạt động tương xứng của ḿnh có hiển nhiện khác nhau, Giáo Hội và Liên Hiệp Quốc cũng vẫn liên lỉ có những lănh vực rộng lớn cần phải hợp tác với nhau v́ mối quan tâm chung đối với gia đ́nh nhân loại. Chính ư thức này đă chi phối các tâm tư của tôi hôm nay đây; các tâm tư ấy sẽ không đả động ǵ tới bất cứ một vấn đề đặc biệt nào về xă hội, chính trị hay kinh tế; trái lại, tôi muốn chia sẻ với quí vị về những ǵ bao hàm trong những đổi thay ngoai thường của mấy năm vừa rồi, không phải chỉ cho hiện tại, mà là cho tương lai của toàn thể gia đ́nh nhân loại.
Một Gia Sản Chung Của Nhân Loại
2. Cùng Quí Bà và Quí Ông! Trước ngưỡng cửa của một ngàn năm mới, chúng ta đang chứng kiến thấy một gia tốc toàn cầu trổi vượt về việc t́m cầu tự do, một trong những năng lực lớn lao của lịch sử nhân loại. Hiện tượng này không chỉ quanh quẩn ở một phần đất nào đó trên thế giới; cũng không phải là việc bày tỏ của một nền văn hóa đơn thuần nào. Con người nam nữ khắp thế giới, ngay cả khi bị đe dọa bởi bạo lực, đă liều ḿnh đi t́m tự do, xin được ban cho một chỗ đứng trong đời sống xă hội, chính trị và kinh tế, một đời sống xứng với phẩm vị là một hữu thể tự do của họ. Niềm mong đợi phổ quát về niềm tự do này thực sự là một trong những đặc điểm nổi bật nhất của thời đại chúng ta.
Trong lần viếng thăm Liên Hiệp Quốc trước đây của ḿnh vào ngày 2/10/1979, tôi đă nhận định rằng việc t́m cầu tự do trong thời đại của chúng ta đây được bắt nguồn từ những quyền lợi phổ quát mà loài người hoan hưởng bởi chính nhân tính của họ. Chính những tổn thương gây ra cho phẩm vị của con người đă dẫn tới việc h́nh thành Tổ Chức Liên Hiệp Quốc, để rồi sau ba năm thành lập, tổ chức này đă ban bố Bản Tuyên Ngôn Chung Về Nhân Quyền là văn kiện vẫn c̣n là một trong những diễn đạt cao cả nhất của lương tâm con người ở thời đại chúng ta. Ở Á Châu và Phi Châu, ở Mỹ Châu hai miền, ở Đại Dương Châu và Âu Châu, con người nam nữ xác tín và can trường đă đựa vào bản Tuyên Ngôn này để biện hộ cho những khiếu nại của họ về việc được trọn vẹn tham hưởng đời sống xă hội.
3. Đối với chúng ta, cần phải name vững những ǵ được gọi là cấu trúc nội tại của trào lưu toàn cầu này. Chính tính chất toàn cầu của nó đă cống hiến cho chúng ta ‘cái then chốt’ đầu tiên và thiết yếu, cũng như khẳng định rằng thật sự là có những thứ nhân quyền phổ quát được bắt nguồn từ bản tính của con người, những thứ quyền lợi phản ảnh những đ̣i hỏi khách quan và bất khả vi phạm của luật luân lư phổ quát. Những thứ quyền lợi này không phải là những vấn đề trừu tượng; trái lại, những thứ quyền lợi ấy nói cho chúng ta hay một điều ǵ đó quan trọng về đời sống thực sự của hết mọi con người và hết mọi nhóm xă hội. Chúng cũng nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta không sống trong một thế giới vô lư trí và vô nghĩa lư. Trái lại, có một thứ lư lẽ về luân lư được cấu trúc nơi cuộc sống của con người, và giúp khả dĩ đối thoại giữa cá nhân và chư dân. Nếu chúng ta muốn một thế kỷ áp bức bạo lực được thay thế bằng một thế kỷ phục thiện, chúng ta cần phải t́m cách bàn luận về tương lai của nhân loại một cách sáng suốt. Luật luân lư phổ quát được in ấn nơi tâm can con người chính là một thứ ‘văn phạm’ cần thiết, nếu thế giới muốn thực hiện viện bàn luận này về tương lai của nó.
Theo chiều hướng ấy th́ thật đáng quan tâm khi thấy một số người ngày nay phủ nhận tính cách phổ quát của nhân quyền, như họ chối bỏ là mọi người không có cùng một bản tính nhân loại. Đúng thế, không có một mô thức duy nhất nào cho việc con người tự do tổ chức về chính trị và kinh tế; các thứ văn hóa khác nhau và các kinh nghiệm lịch sử khác nhau là những ǵ làm nên những h́nh thức khác nhau về cơ cấu của đời sống quần chúng trong một xă hội tự do và hữu trách. Thế nhưng, vấn đề ở đây là một đàng th́ khẳng định có tính cách đa điện hợp lư của ‘các h́nh thức tự do’, đàng khác th́ lại chối bỏ bất cứ tính cách phổ quát hay dễ hiểu nào giành cho bản tính của con người hay cho kinh nghiệm của con người. Khía cạnh thứ hai trên đây làm cho hoạt động chính trị quốc tế đối với việc thuyết phục trở thành hết sức khó khăn, nếu không muốn nói là bất khả.
Cái Nguy Cơ của Tự Do
4. Cái năng lực về luân lư của việc t́m cầu phổ quát cho niềm tự do này hiển nhiên ở Trung Âu và Đông Âu trong những cuộc cách mạng bất bạo động năm 1989. Tuy nhiên, xẩy ra ở những thời điểm và địa điểm đặc biệt, những biến cố lịch sử này dạy cho chúng ta một bài học vượt ra ngoài vị trí về địa dư đặc biệt. V́ những cuộc cách mạng bất bạo động năm 1989 chứng tỏ là việc t́m cầu tự do không thể nào bị áp đảo. Nó vươn day từ một ư thức về phẩm vị và giá trị khôn lượng của con người, và nó không thể nào thiếu được việc hỗ trợ bởi một cuộc dấn thân cho con người. Trước hết và trên hết, chủ nghĩa độc đoán tân thời là một cuộc tấn công phẩm vị của con người, một cuộc tấn công đă đi đến chỗ chối bỏ giá trị bất khả nhượng của đời sống con người. Những cuộc cách mạng năm 1989 trở thành khả dĩ bởi việc dấn thân của những con người nam nữ dũng cảm được tác động bởi một nhăn quan khác những hoàn toàn sâu xa và mănh liệt hơn: cái nhăn quan về con người là một thụ tạo có lư trí và ư muốn tự do, một tạo vật được ch́m ngập trong một mầu nhiệm làm siêu việt hữu thể của họ và là một tạo vật được trang bị bằng khả năng phản tỉnh và khả năng chọn lựa – do đó có khả năng sống khôn ngoan và đức độ. Một yếu tố quyết liệt cho việc thành công của các cách mạng bất bạo động ấy là kinh nghiệm về t́nh đoàn kết xă hội, ở chỗ, đương đầu với những chế độ được ủng hộ bởi quyền lực tuyên truyền và khủng bố, th́ mối đoàn kết này là cái then chốt về luân lư của ‘cái quyền năng của thành phần không có quyền lực’, là cái hải đăng của niềm hy vọng và là một nhắc nhở măi măi là cuộc hành tŕnh lịch sử của con người có thể theo con đường hợp với những khát vọng đẹp đẽ nhất của tinh thần con người.
Nh́n những biến cố ấy từ diễn đàn quốc tế đặc biệt này, người ta không thể không thấm thía mối liên hệ giữa các thứ giá trị đă tác động những trào lưu giải phóng của con người ấy với nhiều quyết tâm về luân lư được ghi lại trong Bản Hiến Chương Của Liên Hiệp Quốc: Tôi đang nghĩ tới, chẳng hạn, quyết tâm ‘tái xác nhận niềm tin vào các thứ quyền lợi căn bản của con người (và) vào phẩm vị cùng giá trị của con người’. Cũng như cuộc dấn thân ‘để cổ vơ việc tiến bộ về xă hội và những tiêu chuẩn tốt đẹp hơn cho một đời sống tự do hơn’ (Lời Mở Đầu). Năm mươi mốt Quốc Gia đă thành lập Tổ Chức này năm 1945 thực sự đă thắp lên một ngọn đèn chiếu tỏa ánh sáng xua tan tối tăm gây ra bởi bạo quyền – một thứ ánh sáng có thể tỏ cho thấy con đường dẫn đến tự do, an b́nh và đoàn kết.
(c̣n tiếp, đang dịch)
Đaminh Maria Cao tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch