Thông Điệp Đấng Cứu Chuộc Nhân Trần “Redemptor Hominis”

 

Tổng Quan

Sau 5 tháng được tuyển làm Giáo Hoàng vào ngày 16/10/1978, ĐTC Gioan Phaolô II đă công bố bức thông điệp đầu tiên của ḿnh là “Đấng Cứu Chuộc Nhân Trần” cho tất cả mọi tín hữu, một văn kiện Ngài kư ngày Chúa Nhật Thứ Nhất Mùa Chay 4/3/1979 và đă chính thức ban hành ngày 15/3/1979. Nhân dịp kỷ niệm 25 năm bức thông điệp mở màn là nồng cốt cho cả giáo triều của ĐTC GPII, vị vào ngày 14/3/2004, đă đứng vào hàng thứ ba cai trị giáo hội lâu đời trong lịch sử Giáo Hội, thiết tưởng cũng nên có một cái nh́n tổng quan về bức thông điệp quan trọng này.

Trong bức thông điệp ra mắt của ḿnh, vị tân Giáo Hoàng của 25 năm 5 tháng trước đây đă vạch định những mục tiêu chính cho giáo triều của ḿnh, như vấn đề nỗ lực lôi kéo tất cả mọi người về với Chúa Kitô, vấn đề đại kết, vấn đề nhu cầu cần phải củng cố chiều kích luân lư nơi việc tiến bộ cũng như vấn đề bênh vực nhân quyền. Đó là những công việc Giáo Hội cần phải đối diện để tiến vào ngàn năm thứ ba theo chiều hướng được tóm gọn nơi câu mở đầu của bức thông điệp: “Đấng Cứu Chuộc Nhân Trần, Chúa Giêsu Kitô, là tâm điểm của vũ trụ và của lịch sử”.

Bức thông điệp được chia làm 4 chương thứ tự như sau: “Gia Sản”, “Mầu Nhiệm Cứu Chuộc”, “Con Người được cứu chuộc và T́nh Trạng của họ trong Thế Giới Tân Tiến”, và “Sứ Vụ của Giáo Hội và Định Mệnh của Con Người”.

1) “Gia Sản”

Lịch sử tiến đến cuối thiên niên kỷ thứ hai sẽ là năm của một cuộc đại hỷ kỷ niệm. Thời điểm này sẽ nhắc nhở chúng ta một cách đặc biệt về sự thật chính yếu của đức tin được Thánh Gioan diễn tả ở đầu Phúc Âm của ngài: “Lời đă hóa thành nhục thể và ở giữa chúng ta”. Bằng hành động cứu chuộc này, lịch sử của loài người đă tiến đến tuyệt đỉnh của nó: “Qua Việc Nhập Thể, Thiên Chúa đă ban cho sự sống của nhân loại một chiều kích mà Ngài muốn con người phải theo ngay từ lúc nguyên khôi của họ”.

Từ tiền đề căn bản này, Đức Gioan Phaolô II muốn thực hiện các giáo huấn của Công Đồng Chung Vaticanô II (1962-1965), như thế là Ngài muốn tiếp tục công việc được Đức Gioan XXIII, Phaolô VI và Gioan Phaolô I thực hiện.

Trong “giai đoạn hậu công đồng khó khăn”, Đức Phaolô VI đă biết cách để chứng tỏ cho thế giới thấy được dung nhan đích thực của Giáo Hội và bảo tŕ dung nhan này khỏi những quá trớn của việc tự kiểm điểm bản thân. Nhờ Ngài, “Giáo Hội giờ đây hiệp nhất hơn trong mối hiệp thông phục vụ cũng như trong việc nhận thức về vấn đề tông đồ”.

Đức Gioan XXIII đă làm sáng tỏ nhu cầu cần phải hoạt động để tiến đến chỗ hiệp nhất tất cả mọi người Kitô hữu theo ư nguyện của chính Chúa Kitô trong lời Nguyện Cầu của Người ở Nhà Tiệc Ly: “’Lạy Cha… Con xin… cho họ được nên một’… Hoạt động đại kết thực sự nghĩa là cởi mở, là xích lại gần nhau, là sẵn sàng đối thoại, và cùng nhau t́m hiểu sự thật một cách trọn vẹn theo ư nghĩa phúc âm và Kitô giáo”. Tất cả những việc ấy cần phải thực hiện một cách kiên tŕ, khiêm nhượng và can đảm, song không loại trừ sự thật thần linh được Giáo Hội truyền dạy”.

2) “Mầu Nhiệm Cứu Chuộc”

Để đến gần với Chúa Cha, Giáo Hội cần phải tiến tới với Chúa Kitô, Đấng Cứu Chuộc thế giới, v́ không có ơn cứu độ nơi một ai khác ngoài Người. Cây Thánh Giá trên đồi Canvê tỏ hiện cho thấy mối t́nh thân phụ vĩnh hằng của Thiên Chúa, Đấng qua Chúa Kitô lại tiến đến với nhân loại, khi mạc khải cho chúng ta biết t́nh yêu và ḷng xót thương của Ngài.

Con người không thể sống mà lại thiếu vắng yêu thương, bằng không họ sẽ không c̣n hiểu được bản thân ḿnh nữa, đời sống của họ mất hết ư nghĩa. V́ thế, “Đức Kitô Cứu Chuộc ‘đă hoàn toàn cho con người biết về họ’”. Giáo Hội biết rằng “Việc Cứu Chuộc… cuối cùng đă phục hồi cho con người phẩm vị của họ và trả lại ư nghĩa cho đời sống của họ trên thế gian này”. Nhiệm vụ chính yếu của Giáo Hội, nhất là trong thời đại của chúng ta đây, đó là “tỏ Chúa Kitô ra cho thế giới, bằng cách giúp cho con người t́m thấy bản thân họ nơi Chúa Kitô”. Sứ vụ tông đồ này dường như gặp chống đối ở thời đại của chúng ta hơn là trong quá khứ; tuy nhiên, nó lại là việc cần hơn bao giờ hết.

3) “Con Người được cứu chuộc và T́nh Trạng của họ trong Thế Giới Tân Tiến”

Bước theo Chúa Kitô, Giáo Hội không thể nào vô cảm thức trước những ǵ đưa tới thiện ích thực sự cho con người, cả về phương diện tạm thế lẫn vĩnh hằng, hay trước những ǵ đe dọa họ. Mối quan tâm của Giáo Hội đó là sự sống trên thế giới cần phải xứng hợp với phẩm vị con người là mối quan tâm của Chúa Kitô, của chính Vị Mục Tử Nhân Lành.

Con người ngày nay dường như bị đe dọa bởi thành quả của việc họ làm ra và nghĩ ra. Họ sống trong nơm nớp lo sợ những ǵ họ sản xuất ra có thể trở thành phương tiện làm họ bị tự diệt. Lư do của nó là việc phát triển về kỹ thuật và về văn minh “đ̣i phải có một thứ phát triển tương xứng về luân lư và đạo đức nữa. Hiện nay, vấn đề phát triển về luân lư và đạo hạnh tiếc thay dường như bao giờ cũng bị bỏ lại sau lưng”.

Thật vậy, “t́nh trạng của con người trong thế giới tân tiến ngày nay thực sự dường như c̣n xa vời đối với những đ̣i hỏi khách quan về phương diện luân lư, đối với những đ̣i hỏi của công lư, thậm chí với đức bác ái xă hội”. Cần phải nhớ đến ư nghĩa của việc làm chủ Trái Đất Đấng Hóa Công đă ủy thác cho con người như việc làm của họ. Việc làm chủ này là ở chỗ đạo lư ưu tiên hơn kỹ thuật, con người hơn sự vật, tinh thần hơn vật chất”.

Con người không thể loại trừ vị trí của ḿnh trên thế giới, họ không thể trở thành nô lệ cho các sự vật, cho các thể chế kinh tế, cho việc sản xuất, cho những sản vật họ làm ra. Một thứ văn minh thuần vật chất sẽ tiến đến chỗ trở thành nô lệ.

Bởi vậy, tâm thức hương thụ ngày nay đang thịnh hành ở các quốc gia phát triển đă dẫn đến việc thiết lập những cấu trúc kinh tế và chính trị làm đổ nát những nguồn chất liệu ở một mức độ gia tốc, đe dọa đến môi sinh. Đồng thời những cấu trúc ấy cũng làm lan rộng những miền đất khốn khổ.

Để thay đổi t́nh trạng này, cần phải có những giải quyết mạnh mẽ và mới mẻ thích hợp với phẩm vị của con người. Nguyên tắc cần phải hướng dẫn việc t́m cầu những phương pháp và những cơ cấu hiệu nghiệm đó là t́nh đoàn kết, nhất là nơi lănh vực của một thứ tái phân phối những thứ phong phú dồi dào cho rộng răi hơn và cấp thời hơn. Thế nhưng, việc biến đổi bất khả châm chước này về những cấu trúc kinh tế sẽ không dễ dàng thực hiện nếu “thiếu vắng việc hoán cải thực sự của trí khôn, ḷng muốn và tâm hồn”.

Một lănh vực khác rất gần gũi với sứ vụ của Giáo Hội trên thế giới đó là việc bênh vực nhân quyền. Ḥa b́nh được bảo tŕ nhờ ở việc tỏ ra tôn trọng những quyền lợi này; chiến tranh xẩy ra khi chúng bị vi phạm.

Ví lư do ấy, Giáo Hội cùng với tất cả mọi con người thiện chí cần phải tiếp tục đặt vấn đề là Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền có được tôn trọng chưa. Những thứ quyền lợi về quyền lực, những quyền phát xuất từ nhiệm vụ chính yếu của nó, là để coi chứng công ích của xă hội, chỉ có thể chấp nhận được căn cứ vào việc tôn trọng nhân quyền mà thôi.

Trong số những quyền ấy, nổi bật nhất là quyền tự do tôn giáo và tự do lương tâm. Không tôn trọng những quyền này là vi phạm đến “một thứ bất công thực sự liên quan tới những ǵ là… nhân bản đích thực”. Tôn trọng những quyền lợi ấy là một dầu hiệu cần thiết cho thấy mức tiến bộ thực sự của con người ở bất cứ xă hội nào.

4) “Sứ Vụ của Giáo Hội và Định Mệnh của Con Người”

Sự sống đời đời, được Chúa Cha ban nơi Chúa Giêsu Kitô, “là mức độ thành trọn cuối cùng của ơn gọi làm người”. Giáo Hội, khi sống thực tại này của con người, “cần phải chú trọng và tập trung vào Mầu Nhiệm ấy, t́m thấy nơi nó ánh sáng và sức mạnh bất khả thiếu cho sứ vụ của Giáo Hội”.

Theo chiều hướng giáo huấn của Công Đồng Chung Vaticanô II, Giáo Hội hiện hữu như là một thực thể mang trách nhiệm truyền đạt một cách xác đáng sự thật thần linh. Bởi thế, Giáo Hội cần phải trung thành gắn bó với việc truyền đạt này khi Giáo Hội tuyên xưng và giảng dạy đức tin. Trách nhiệm truyền đạt sự thật này c̣n có nghĩa là “yêu mến nó và t́m cách hiểu được ư nghĩa đích xác nhất của nó, để mang nó đến gần chúng ta cũng như đến với những người khác hơn nữa”. Trong lănh vực này, không thể thiếu việc hợp tác chặt chẽ của các thần học gia đối với Huấn Quyền. Là những bầy tôi của sự thật, “các thần học gia… không bao giờ được đánh mất ư nghĩa của việc họ phục vụ Giáo Hội”.

Tất cả mọi người đều phải chung trách nhiệm với Giáo Hội trong việc phục vụ sự thật thần linh. Các thần học gia và “tất cả mọi người hiểu biết trong Giáo Hội ngày nay được kêu gọi liên kết đức tin với kiến thức và sự khôn ngoan, để giúp cho chúng ḥa hợp với nhau”. Các chuyên viên về các ngành khác nhau, với tư cách là phần tử thuộc Dân Chúa, đều tham dự vào sứ vụ ngôn sứ của Chúa Kitô trong việc phục vụ sự thật thần linh.

Đời sống bí tích của Giáo Hội cũng như của mỗi một Kitô hữu tiến đến chỗ trọn vẹn nơi Thánh Thể. Nơi bí tích này, theo ư muốn của Chúa Kitô, mầu nhiệm hiến tế trên Thánh Giá, mầu nhiệm mà Người đă chiếm hữu cho chúng ta từ Chúa Cha các tặng ân Thánh Thần và sự sống đời đời khi phục sinh, được liên tục canh tân mới mẻ.

Trong việc cử hành Bí Tích Ḿnh Máu Chúa Kitô, cần phải tôn trọng “tính cách hoàn toàn cao cả của mầu nhiệm thần linh… một mầu nhiệm Chúa Kitô thực sự hiện diện và được nhận lănh, làm cho linh hồn tràn đầy ân sủng”. Tất cả mọi người trong Giáo Hội, nhất là các vị giám mục và linh mục, cần phải coi chừng để làm cho bí tích này trở thành tâm điểm của đời sống Dân Chúa”.

Bí Tích Thánh Thể liên kết chặt chẽ với Bí Tích Thống Hối: “Không liên lỉ cố gắng lập lại hơn nữa việc hoán cải th́ việc tham phần lănh nhận Thánh Thể sẽ thiếu mất hiệu năng cứu chuộc của bí tích này”. Cả hai bí tích ấy liên kết mật thiết với cuộc sống theo tinh thần Phúc Âm. Giáo Hội, khi tiếp tục sửa soạn cho sự sống mới của Chúa, phải là một Giáo Hội của Thánh Thể và của Thống Hối. “Chỉ khi nào thấy được khía cạnh thiêng liêng này nơi đời sống và hoạt động của ḿnh, Giáo Hộ mới được coi như là Giáo Hội của sứ vụ thần linh”.

Ơn gọi Kitô hữu là ở chỗ “là một người tôi tớ” và “là một hoàng vương”. Theo chiều hướng của các giáo huấn Chúa Kitô dạy, chỉ khi nào “trở thành một người tôi tớ” con người mới thực sự “là một hoàng vương”. Cũng thế, “’trở thành một người tôi tớ” đ̣i phải thật sự trưởng thành về phương diện thiêng liêng, một sự trưởng thành cần phải được thực sự diễn tả bằng việc ‘là một hoàng vương’”.

Công việc vương giả này nằm ở trên vai mỗi một người chúng ta, theo gương của Chúa Kitô, “nhiệm vụ đ̣i hỏi chính bản thân Người chính là những ǵ chúng ta được kêu gọi thực hiện”. Trung thành với ơn gọi của ḿnh là một vấn đề đặc biệt quan trọng liên quan tới những công việc cần phải dấn thân hơn nữa và cũng là những ǵ ảnh hưởng hơn nữa trên đời sống tha nhân của chúng ta cũng như của xă hội.

Hợp tác với ân sủng Chúa Kitô đă chiếm hữu cho chúng ta, “chúng ta có thể đạt đến chỗ ‘là những hoàng vương’, tức là chúng ta có thể sản sinh ra một nhân tính trưởng thành nơi mỗi một người chúng ta”. Điều này có nghĩa là hoàn toàn được tự do như Đấng Hóa Công đă ban tự do cho chúng ta: “Chúa Kitô đă dạy chúng ta rằng việc sử dụng tự do tốt nhất đó là đức bác ái, một đức bác ái được thể hiện cụ thể nơi việc hiến thân và phục vụ”.

Giáo Hội thực sự phục vụ nhân loại khi Giáo Hội say mến canh chừng sự thật này, và khi Giáo Hội truyền đạt sứ thật ấy và cống hiến cho dự thật ấy một h́nh thức cụ thể nơi đời sống con người. Đó là khẳng định rằng “con người là và bao giờ cũng trở nên ‘đường lối’ cho sinh hoạt thường nhật của Giáo Hội”.

Đối diện với những việc làm trước mắt của ḿnh cùng với những khó khăn có thể chạm trán, Giáo Hội rất cần phải cầu nguyện. “Chỉ có cầu nguyện mới có thể ngăn ngừa tất cả mọi công việc tiến hành cao cả cũng như những khó khăn ấy khỏi trở thành căn nguyên gây ra khủng hoảng, mà trái lại c̣n làm cho chúng trở thành cơ hội và thực sự trở thành nền tảng cho những đạt thành vững vàng hơn trên con đường Dân Chúa tiến về Đất Hứa”.


Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch theo tái liệu của VIS phổ biến ngày 9/3/2004
 

Phân Tích

1-       Tại sao Đức Thánh Cha Gioan-Phaolô viết bức thông điệp "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại"?  

            Đức Thánh Cha Gioan-Phaolô II viết bức thông điệp lấy nhan đề "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại" để mở màn cho giáo triều của ngài là v́ 2 lư do sau đây:

            - V́ thời điểm giáo triều của ngài cũng như của Giáo Hội đang ở vào một mùa vọng mới.

            - V́ vai tṛ của chính "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại" trong mùa vọng mới của Giáo Hội. 

Lư do thứ nhất: V́ thời điểm giáo triều của ngài cũng như của Giáo Hội đang ở vào một mùa vọng mới.

            "Thật vậy, thời điểm này, một thời điểm mà theo ư định kín nhiệm của Thiên Chúa, Ngài đă trao cho Tôi, sau vị tiền nhiệm Gioan-Phaolô I yếu mến của Tôi, việc phục vụ hoàn vũ liên quan đến Toà của Thánh Phêrô ở Rôma, th́ đă rất gần đến năm 2000 rồi. Vào lúc này đây khó có thể nói được vào năm ấy bộï mặt lịch sử con người sẽ mang dấu vết ǵ, hay nó sẽ đem lại những ǵ cho mỗi dân tộc, mỗi đất nước, mỗi xứ sở và mỗi lục địa, cho dù đă có những nỗ lực được thực hiện trong việc tiên đoán trước một số những biến cố. Đối với Giáo Hội là Dân của Thiên Chúa, một dân đă lan rộng, dù không đồng đều, đến những tận điểm xa nhất trên trái đất này, th́ năm ấy sẽ là một năm Đại Hỷ (the year of a great Jubilee, cũng có thể dịch là một Đại Năm Thánh). Chúng ta đang tiến đến ngày đó rồi đây, một ngày mà, không đụng chạm ǵ đến tất cả những sửa chữa theo ngày tháng chính xác của nó, sẽ gợi lại cho chúng ta và làm sống lại nơi chúng ta một cách đặc biệt nhận thức của chúng ta về một chân lư chính yếu của đức tin được Thánh Gioan diễn tả ở đầu Phúc Âm của ngài: 'Lời đă hóa thành nhục thể và ở giữa chúng ta' (1:14), và ở một chỗ khác: 'Thiên Chúa đă yêu thương thế gian đến ban Con duy nhất của ḿnh, để ai tin vào Con sẽ không phải chết nhưng được sự sống đ̣i đời' (3:16)" (đoạn 1)

            "Chúng ta, một cách nào đó, cũng đang ở trong một Mùa Vọng mới, một mùa đợi trông: 'Xưa kia, bằng nhiều thể nhiều cách, Thiên Chúa đă nói với cha ông chúng ta qua các vị tiên tri; nhưng trong những ngày sau hết này Ngài đă nói với chúng ta qua Người Con...' (Heb 1:1-2), Người Con đó là Lời của Ngài, Đấng làm người, được sinh ra bởi Trinh Nữ Maria..." (đoạn 1). 

Lư do thứ hai: V́ vai tṛ của chính "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại" trong mùa vọng mới của Giáo Hội

            "Hành động cứu chuộc này đă đánh dấu một điểm son nơi lịch sử loài người trong dự án yêu thương của Thiên Chúa. Thiên Chúa đă đi vào lịch sử nhân loại, và như là một con người, Ngài đă trở nên một người đi làm lịch sử này (an actor in that history), một người trong muôn ngàn triệu triệu con người, song đồng thời cũng Chuyên Biệt (Unique)! Qua việc Nhập Thể, Thiên Chúa đă ban cho sự sống con người một chiều kích mà Ngài đă định ban cho con người ngay từ ban đầu... (đoạn 1)

            "Điều chúng ta phải làm là ǵ đây, để mùa vọng mới này của Giáo Hội có dính dáng đến việc tiến đến hồi kết thúc của đệ nhị thiên niên này, có thể làm cho chúng ta gần hơn với Đấng mà Thánh Kinh gọi là "Cha Hằng Sống" Pater futuri saeculi (Is 9:6)? Đây là một câu hỏi chính yếu mà vị Tân Giáo Hoàng này phải tự đặt ra, theo tinh thần đức tin trong việc tuân hành chấp nhận tiếng gọi để đáp lại lệnh truyền mà Chúa Kitô đă mấy lần ngỏ với thánh Phêrô: 'Hăy chăn các chiên của Thày' (Jn 21:15), tức: Hăy làm chủ chăn đàn chiên của Thày, cũng như: "Hăy làm cho các anh em của con vững mạnh khi con phục hồi' (Lk 22:32)

            "Đối với câu hỏi này, qúi huynh và các con nam nữ thân mến, cần phải có một giải đáp thực sự và xác đáng. Câu giải đáp của chúng ta phải là thế này: Tinh thần của chúng ta phải hướng về một chiều, một chiều duy nhất cho lư trí, ư muốn và tâm can của chúng ta, đó là hướng về Đức Kitô, Đấng Cứu Chuộc của chúng ta, hướng về Đức Kitô, Đấng Cứu Chuộc của nhân loại. Chúng ta muốn hướng về Người, v́ không có ơn cứu rỗi nơi một ai khác ngoài Người, Con Thiên Chúa, bằng cách lập lại lời của thánh Phêrô: 'Lạy Chúa, chúng con c̣n biết theo ai? Chúa có những lời sự sống đời đời' (Jn 6:68; x.Acts 4:8-12)" (đoạn 7).

2-       Theo bức thông điệp th́ "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại" là ai?         

            Giáo Hội phải hướng về "Đấng Cứu Tinh Nhân Loại" trong thời điểm một mùa vọng mới của Giáo Hội, là v́, trong dự án cứu rỗi của Thiên Chúa và theo công cuộc cứu rỗi của Thiên Chúa, "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại là Chúa Giêsu Kitô, trung tâm điểm của vũ trụ và của lịch sử" (đoạn 1, đây là câu mở đầu cho cả bức thông điệp) 


"Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại" là Chúa Giêsu Kitô, trung tâm điểm của vũ trụ:

            "Đấng Cứu Chuộc của thế gian! Nơi Người tỏ hiện, bằng một đường lối mới mẻ và tuyệt vời hơn, chân lư nền tảng liên quan đến việc tạo dựng mà Sách Khởi Nguyên chứng tỏ qua những lần lập đi lập lại: 'Thiên Chúa thấy nó tốt lành' (đoạn 1). Sự tốt lành bắt nguồn nơi Đức Khôn Ngoan và T́nh Yêu Thương. Nơi Chúa Giêsu Kitô, thế giới hữu h́nh mà Thiên Chúa dựng nên cho con người (x.Gen 1:26-30), một thế giới mà khi tội lỗi đột nhập 'đă lụy thuộc vào sự hư hoại' (Rm 8:20, x.Rm 8:19-22), phục hồi được mối liên hệ với nguồn mạch thần linh nguyên thủy của Đức Khôn Ngoan và của T́nh Yêu Thương...

            "Khi phân tách một cách sâu xa 'cái thế giới tân tiến này', Công Đồng Chung Vaticanô II đă tiến đến một điểm quan trọng nhất của thế giới hữu h́nh, đó là con người, bằng cách, như Chúa Kitô, tiến sâu vào ư thức con người và bằng cách chạm đến mầu nhiệm nội tại của con người, cái mà ngôn ngữ thánh kinh cũng như không phải thánh kinh đă diễn tả bằng chữ 'trái tim'. Đức Kitô, Đấng Cứu Chuộc thế gian, là Đấng đă thấu nhập vào mầu nhiệm của con người một cách đặc thù và dứt khoát, cũng như Người đă đi vào 'tâm can' của họ. Bởi thế, Công Đồng Vaticanô II đă có lư khi dạy rằng: 'Sự thật đó là chỉ có ở nơi mầu nhiệm của Lời Nhập Thể mà mầu nhiệm của con người mới được sáng tỏ. V́ Adong, con người đầu tiên, kiểu mẫu của Đấng phải đến (Rm 5:14) là Chúa Kitô. Chúa Kitô, một tân Adong, trong việc mạc khải mầu nhiệm về Cha và về t́nh yêu của Cha, đă hoàn toàn tỏ cho con người biết về chính con người họ và làm sáng tỏ ơn gọi cao cả nhất của con người'. Công Đồng tiếp: 'Đấng là h́nh ảnh của Thiên Chúa vô h́nh (Col 1:15), tự Ḿnh là một con người hoàn hảo, Đấng đă phục hồi nơi gịng dơi Adong cái tương tự giống như Thiên Chúa đă từng bị nguyên tội làm biến dạng đi. Bản tính loài người, nhờ được mặc lấy chứ không bị mất đi trong Người, đă được nâng lên nơi chúng ta tới một phẩm vị khôn sánh. V́, nhờ Việc Nhập Thể của Người, Người, là Con Thiên Chúa, một cách nào đó, đă hiệp nhất ḿnh với mỗi một người. Người đă làm việc với đôi tay nhân loại, Người đă suy nghĩ với trí khôn nhân loại. Người đă tác động với ư muốn nhân loại, và Người đă yêu thương với trái tim nhân loại. Được sinh hạ bởi Trinh Nữ Maria, Người thực sự là một ngựi trong chúng ta, giống như chúng ta trong mọi sự ngoại trừ tội lỗi' (Gaudium et Spes, đoạn 22). Người là Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại". (đoạn 8). 

Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại là Chúa Giêsu Kitô, trung tâm điểm của lịch sử

          "Chúng ta, một cách nào đó, cũng đang ở trong một Mùa Vọng mới, một mùa đợi trông: 'Xưa kia, bằng nhiều thể nhiều cách, Thiên Chúa đă nói với cha ông chúng ta qua các vị tiên tri; nhưng trong những ngày sau hết này Ngài đă nói với chúng ta qua Người Con...' (Heb 1:1-2), Người Con đó là Lời của Ngài, Đấng làm người, được sinh ra bởi Trinh Nữ Maria. Hành động cứu chuộc này đă đánh dấu một điểm son nơi lịch sử loài người trong dự án yêu thương của Thiên Chúa. Thiên Chúa đă đi vào lịch sử nhân loại, và như là một con người, Ngài đă trở nên một người đi làm lịch sử này (an actor in that history), một người trong muôn ngàn triệu triệu con người, song đồng thời cũng Chuyên Biệt (Unique)! Qua việc Nhập Thể, Thiên Chúa đă ban cho sự sống con người một chiều kích mà Ngài đă định ban cho con người ngay từ ban đầu: Ngài đă ban cho họ chiều kích này một cách dứt khoát - bằng một đường lối dành riêng cho một ḿnh Ngài mà thôi, hợp với t́nh yêu và ḷng thương vĩnh hằng của Ngài, hợp với niềm tự do của Thiên Chúa - và Ngài đă cũng ban nó bằng một ḷng bao dung để chúng ta, khi xét đến nguyên tội và suốt gịng lịch sử tội lỗi của nhân loại, cũng như xét đến những lầm lẫn của trí khôn con người, ư muốn và con tim của ḿnh, có thể bồi hồi lập lại những lời của phụng vụ thánh: 'Ôi lỗi lầm diễm phúc (happy fault)... đă làm cho chúng ta được một Đấng Cứu Chuộc cao cả như vậy' (Tụng ca Lễ Vọng Phục Sinh)..." (đoạn 1).

            "Thập giá trên đồi Canvê mà Chúa Giêsu Kitô - một Con Người, Con của Trinh Nữ Maria, được nghĩ là con của Giuse Nazarét - 'để lại' cho thế giới này, cũng là một biểu hiện mới mẻ về t́nh phụ tử đời đời của Thiên Chúa, Đấng mà trong Người, một lần nữa, đến gần nhân loại, gần với mỗi một con người, khi ban cho Người 'Thần chân lư' (Jn16:13) ba lần thánh.

            "Việc mạc khải này của Cha và việc tuôn đổ Thánh Linh để đóng một niêm ấn không phai nḥa trên mầu nhiệm cứu chuộc đă nói lên ư nghĩa của cây thập giá và cái chết của Đức Kitô. Vị Thiên Chúa của việc tạo dựng được mạc khải như là một Vị Thiên Chúa của việc cứu chuộc, như Vị Thiên Chúa 'trung tín với chính ḿnh' (1Thes 5:24), cũng như trung tín với t́nh yêu thương của Ngài đối với nhân loại và thế gian, một t́nh yêu Ngài đă mạc khải vào ngày tạo dựng. T́nh yêu của Ngài là một t́nh yêu không rút lui trước bất cứ một cái ǵ đ̣i Ngài phải dùng đến phép công thẳng. Bởi thế, 'v́ chúng ta, (Thiên Chúa) đă làm cho Người (Con) là Đấng không biết đến tội lỗi thành tội lỗi' (2Cor 5:21; x.Gal 3:13). Nếu Người 'thành tội lỗi', Người là Đấng không bao giờ có một tội lỗi nào, th́ tỏ ra rằng t́nh yêu luôn luôn cao trọng hơn tất cả tạo vật, một t́nh yêu là chính Ḿnh Người, v́ 'Thiên Chúa là t́nh yêu' (Jn 4:8,16). Trên tất cả mọi sự, t́nh yêu vĩ đại hơn cả tội lỗi, hơn cả yếu đuối, hơn cả 't́nh trạng hư hoại của tạo vật' (Rm 8:20); nó mạnh hơn cả sự chết; nó là một t́nh yêu luôn luôn sẵn sàng để nâng cao và tha thứ, luôn luôn sẵn sàng để đi gặp người con hoang đàng (x.Lk 15:11-32), luôn luôn mong đợi 'cuộc thể hiện của con cái Thiên Chúa' (Rm 8:18) là thành phần được kêu gọi 'đến vinh quang sẽ được tỏ hiện' (Thánh Tomas tiến sĩ). Việc mạc khải của t́nh yêu này cũng được diễn tả như mạc khải của ḷng thương xót; và trong lịch sử của con người, mạc khải của t́nh yêu và ḷng thương xót này đă mặc một h́nh thức và mang một danh hiệu: đó là Giêsu Kitô" (đoạn 9)

            "Con người không thể nào sống mà không yêu thương. Họ măi là một hữu thể không hiểu được ḿnh, đời sống của họ vô nghĩa, nếu t́nh yêu không tỏ hiện cho họ thấy, nếu họ không gặp gỡ t́nh yêu, nếu họ không cảm nghiệm được nó và làm cho nó thành của ḿnh, nếu họ không mật thiết liên kết với nó. Đó là, như đă nói đến, lư do tại sao Đức Kitô Đấng Cứu Chuộc 'hoàn toàn tỏ cho con người biết về chính con người họ'. Nếu chúng ta cần diễn tả, th́ đây là chiều kích nhân loại của mầu nhiệm của việc cứu chuộc. Trong chiều kích này, con người, một lần nữa, t́m được sự cao cả, phẩm vị và giá trị thuộc về nhân tính của họ. Nơi mầu nhiệm của việc cứu chuộc, con người được 'thể hiện' một cách mới mẻ, và, một cách nào đó, được tạo dựng một cách mới mẻ. Con người được tạo dựng một cách mới mẻ! 'Không c̣n Do Thái hay Hy Lạp, nô lệ hay tự do, nam hay nữ; v́ anh em tất cả là một trong Đức Giêsu Kitô' (Gal 3:28). Con người muốn hiểu ḿnh hoàn toàn - không chỉ hợp với những tiêu chuẩn và mức độ trực tiếp, bán phần, thường nông cạn, hay ảo tưởng về hữu thể ḿnh - họ phải đến gần Chúa Kitô, với nỗi khắc khoải và lo âu của họ, cả với nỗi yếu đuối và tội lỗi của họ, với sự sống và cái chết của họ. Như thế, họ phải vào trong Người với tất cả cái tôi riêng của họ, họ phải 'thích hợp' và đồng hóa với toàn thể thực tại của mầu nhiệm Nhập Thể và Cứu Chuộc để t́m thấy chính ḿnh. Nếu tiến tŕnh sâu xa này xẩy ra nơi họ, th́ họ mới sinh hoa trái, chẳng những nơi việc tôn thờ Thiên Chúa, mà c̣n nơi cả sự bỡ ngỡ lạ lùng về ḿnh nữa. Con người qúi hóa là chừng nào trước mắt của Hóa Công, khi họ 'được một Đấng Cứu Chuộc cao cả như vậy' (tụng ca Lễ Vọng Phục Sinh), và khi Thiên Chúa 'đă ban Con duy nhất của ḿnh' để con người 'không phải chết nhưng được sự sống đời đời' (Jn 3:16).

            "Trong thực tế, danh hiệu làm chúng ta bỡ ngỡ lạ lùng ở nơi giá trị và phẩm vị của con người đó là Phúc Âm, nghĩa là: Tin Mừng. Nó cũng được gọi là Kitô giáo. Sự bỡ ngỡ lạ lùng này, c̣n là một niềm xác tín và chân thực - nơi những gốc rễ sâu xa nhất của nó, nó cũng là sự chân thực của đức tin, song trong một đường lối kín đáo và huyền nhiệm, nó làm sống động mọi phương diện nhân bản đích thực - gắn liền với Chúa Kitô. Nó cũng sửa lại vị thế của Chúa Kitô - tức quyền lợi công dân riêng biệt của Người - trong lịch sử của con người (man) và của nhân loại (mankind)..." (đoạn 10).

3-       Tại sao thế giới tân tiến ngày nay cần đến "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại"?         

            "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại là trung tâm điểm của tạo vật và của lịch sử" như vậy, nên thế giới tân tiến ngày nay cần đến Người hơn bao giờ hết, v́ trong mùa vọng mới của Giáo Hội này,

- Thế giới tân tiến đang sống trong lo âu sợ hăi bởi cái họ làm ra;

- Thế giới tân tiến đang phàt triển trong một mối đe dọa bị mất đi chính ḿnh bằng nhiều  h́nh thức;

- Thế giới tân tiến đang vi phạm đến quyền lợi của con người được chính ḿnh phác họa ra. 

Thế giới tân tiến đang sống trong lo âu sợ hăi bởi cái họ làm ra

"Con người ngày nay h́nh như chưa bao giờ bị đe dọa bởi cái họ làm ra như vậy, nghĩa là từ thành qủa của việc do bàn tay họ làm, và c̣n hơn thế nữa, của công việc do lư trí con người nghĩ ra cũng như của những khuynh hướng do ư con người muốn. Tất cả những ǵ do hoạt động đa diện này của con người sản xuất ra, thường bằng một đường lối không thể nào thấy trước được, rất là nhanh chóng, chẳng những nó gây nên 'sự tách biệt' (alienation), ở chỗ nó thường lấy đi khỏi con người là tác nhân sản xuất ra chúng, mà hơn thế nữa, nó c̣n trở mặt phản lại chính con người, ít là một phần nào đó, qua những hậu quả gián tiếp nó tác dụng khi trả về cho họ. Nó được và có thể được nhắm thẳng vào con người. Điều này có thể tạo nên một màn thảm kịch chính yếu cho việc hiện hữu con người ngày nay trong một chiều kích rộng nhất và phổ quát của nó. Bởi thế, con người đang sống trong nỗi sợ hăi gia tăng. Họ sợ cái họ sản xuất ra - dĩ nhiên không phải là tất cả những cái ấy, hay hầu hết những thứ ấy, nhưng là một phần của nó, đích xác hơn là cái phần chứa đựng một thừa hưởng đặc biệt bởi tài năng và sự sáng tạo của họ - có thể phản lại chính họ tận gốc rễ; họ sợ rằng nó có thể trở thành phương tiện và dụng cụ cho một cuộc tự diệt không thể nào tưởng tượng nổi, so với tất cả những hủy hoại dữ dội và những hủy diệt bất ngờ trong lịch sử mà chúng ta biết đến th́ chỉ là một bóng mờ. Điều này gợi lên một vấn đề là: Tại sao quyền năng được ban cho con người từ ban đầu để họ làm chủ trái đất (cf. Gen 1:28) lại quay ra chống lại họ, gây ra một t́nh trạng bất an không sao hiểu được, một nỗi sợ hăi ư thức hay vô thức, cũng như một mối nguy hiểm, mà trong những cách thức khác nhau, được truyền lan đến cả gia đ́nh nhân loại ngày nay, và đang thể hiện dưới những phương diện khác nhau?...

            "Việc phát triển về kỹ thuật và về văn minh hiện đại, được đánh dấu bằng t́nh trạng dẫn đầu của kỹ thuật, đ̣i phải có một phát triển cân xứng về luân lư và đạo đức. Đối với ngày nay th́ việc phát triển về luân lư và đạo đức này, bất hạnh thay, luôn luôn bị quên sót..." (đoạn 15).

Thế giới tân tiến đang phát triển trong một mối đe dọa bị mất đi chính ḿnh bằng nhiều h́nh thức

"Bởi thế, nếu trong thời điểm của chúng ta, thời điểm đang tiến đến tận cùng đệ nhị thiên niên của kỷ nguyên Kitô giáo, tỏ ra ḿnh là một thời điểm phát triển lớn lao, th́ nó cũng được thấy như là một thời điểm của mối đe dọa đối với con người bằng nhiều h́nh thức... T́nh trạng của con người trong thế giới tân tiến này thật sự xa rời khỏi những đ̣i hỏi khách quan của trật tự luân lư, khỏi những đ̣i hỏi của công lư, và c̣n hơn thế nữa, của t́nh yêu thương trong xă hội... Ư nghĩa chính yếu của 'vương chức' (kingship) và 'chủ quyền' (dominion) của con người trên thế giới hữu h́nh mà Chính Tạo Hóa trao cho con người như công việc của họ, hệ tại việc đạo đức ưu tiên hơn kỹ thuật, con người chính yếu hơn sự vật, và tinh thần trọng hơn vật chất.

            "Đây là lư do tại sao tất cả những giai đoạn của việc phát triển hiện nay phải được cẩn thận theo dơi. Mỗi một giai đoạn của việc phát triển đó, có thể nói, được rọi chiếu (x-rayed) từ quan điểm này (quan điểm vừa được nhắc đến ở câu cuối cùng đoạn trên đây). Vấn đề là con người thăng tiến không phải chỉ là việc tăng bội những sự vật mà người ta có thể hưởng dụng. Nó là một vấn đề - như một triết gia hiện đại đă nói cũng như Công Đồng đă phát biểu - không phải 'có hơn' (having more) mà 'là hơn' (being more) (Gaudium et Spes, đoạn 35). Thật vậy, đă có thể thấy được một cơn nguy biến ở chỗ, trong khi việc con người làm chủ trên thế giới sự vật đang tạo nên những phát triển khổng lồ, th́ họ liều mất đi những cái cốt yếu làm nên chủ quyền của ḿnh, và bằng nhiều cách thức khác nhau, để cho nhân tính của ḿnh lụy thuộc vào thế gian, rồi chính ḿnh cũng trở nên một vật làm tôi phục vụ cho sự lạm dụng dưới nhiều h́nh thức - sự lạm dụng này thường không trực tiếp thấy được - qua toàn thể cơ cấu của cuộc sống chung, qua hệ thống sản xuất và qua áp lực từ phương tiện truyền thông xă hội. Con người không thể nào vùi dập bản thân ḿnh hay vị trí của ḿnh trong cái thế giới hữu h́nh là một thế giới thuộc về họ; họ không thể nào trở nên nô lệ cho sự vật, nô lệ cho những cơ cấu kinh tế, nô lệ cho việc sản xuất, nô lệ cho những sản phẩm riêng của ḿnh" (đoạn 16). 

Thế giới tân tiến đang vi phạm đến quyền lợi của con người được chính ḿnh phác họa ra

"Thế kỷ này, cho đến nay, vẫn là một thế kỷ của những hủy hoại lớn lao đối với con người, của những tàn phá vĩ đại, chẳng những về vật chất mà c̣n cả về luân lư, thực sự là thế, có lẽ trên hết là về mặt luân lư. Đồng ư là, về phương diện này, việc so sánh thời đại này hay thế kỷ này với thời đại khác hay thế kỷ khác không phải là một việc dễ dàng, v́ điều này c̣n lệ thuộc vào những tiêu chuẩn lịch sử. Tuy nhiên, dù không mang ra so sánh chăng nữa, người ta cũng không thể nào không nhận thấy rằng thế kỷ này, cho tới nay, vẫn là một thế kỷ mà người ta đă gây ra cho nhau nhiều bất công và khổ đau. Diễn tiến này đă được dứt khoát chế ngự chưa? Dầu sao đi nữa, về điểm này, chúng ta cũng không thể nào không nhớ lại, bằng một nhận thức và hy vọng sâu xa hướng về tương lai, một nỗ lực sáng chói đă ban sức sống cho Tổ Chức Liên Hiệp Quốc, một nỗ lực dẫn đến việc định nghĩa và thiết lập những quyền lợi khách quan và bất khả xâm phạm của con người, mà những chính quyền là phần tử trong tổ chức này buộc nhau phải cương quyết tuân hành. Cuộc dấn thân nỗ lực này đă được hầu hết mọi chính quyền hiện nay chấp nhận và ưng chuẩn, sự kiện này tạo nên một bảo đảm về quyền lợi con người, làm nó thành một nguyên tắc hoạt động cho an sinh của con người trên khắp thế giới...

            "Bất chấp những luận cứ (premises) này, các quyền lợi con người vẫn đang bị vi phạm bằng nhiều h́nh thức, khi mà, trong thực hành, chúng ta thấy trước mắt có những trại tập trung, bạo lực, hành hạ, khủng bố, và kỳ thị dưới nhiều thể cách, th́ sự kiện này phải là hậu quả của những chủ trương khác đang gặm nhấm và hầu như thường vô hiệu hóa những nền tảng nhân bản của những tổ chức và dự án hoạt động tân tiến này. Đối với hiện trạng như thế, cần phải có một trách nhiệm trong việc liên tục điều chỉnh những dự án hoạt động, dựa trên quan điểm về các quyền lợi khách quan và bất khả xâm phạm của con người.

"Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền gắn liền với việc thành lập Tổ Chức Liên Hiệp Quốc, chắc chắn theo mục tiêu của ḿnh, không những bắt nguồn từ những kinh nghiệm kinh hoàng gây ra bởi Thế Chiến vừa qua, mà c̣n nhắm đến việc tạo nên một căn bản để liên tục điều chỉnh những dự án hoạt động, những tổ chức và những chế độ, được thực sự dựa trên quan điểm căn bản duy nhất này, tức là dựa trên t́nh trạng an sinh của con người - hay chúng ta cũng có thể nói là dựa trên con người trong cộng đồng - là cái mà, như một yếu tố chính yếu trong vấn đề công ích, tạo nên một tiêu chuẩn thực sự cho tất cả mọi dự án hoạt động, mọi tổ chức và mọi thể chế. Nếu xẩy ra ngược lại như thế, th́ cuộc sống con người, ngay cả trong thời b́nh, phải gánh chịu những khổ đau khác nhau, rồi cùng với những đau khổ này, c̣n phát triển những h́nh thức khác nhau của việc thống trị (dominion), của chế độ độc tài chuyên chế (totalitarianism), của chế độ tân thực dân (neocolonialism) và của chế độ đế quốc (imperialism), làm nên một mối đe dọa cho cuộc sống ḥa hợp với nhau giữa các quốc gia. Thật vậy, nó là một sự kiện quan trọng, được kinh nghiệm lịch sử xác nhận đi xác nhận lại, cho thấy là việc vi phạm đến quyền lợi của con người đi liền với việc vi phạm đến quyền lợi của các nước, nơi con người hiệp lại bằng những liên hệ có tổ chức như là một gia đ́nh lớn hơn...

            "... Thật thế, những mối lo âu sợ hăi rất thường gợi lên cho chúng ta thấy rằng chúng ta c̣n xa vời với việc hiện thực hóa (nhân quyền) này, và, có những lúc, tinh thần của đời sống xă hội công cộng lại đi ngược một cách đau xót với 'chữ nghĩa' của nhân quyền. T́nh trạng của những sự thể này đang đè nặng trên những tổ chức liên hệ sẽ phải chịu trách nhiệm đối với họ cũng như đối với lịch sử con người trong việc góp phần h́nh thành nó" (đoạn 17).

4-       Giáo Hội đối với "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại" trong thế giới tân tiến ngày nay như thế nào?           

            Ở trong một thế giới tân tiến ngày nay đang sống trong lo âu sợ hăi bởi cái họ làm ra, một thế giới tân tiến đang phàt triển trong một mối đe dọa bị mất đi chính ḿnh bằng nhiều h́nh thức, một thế giới tân tiến đang vi phạm đến quyền lợi của con người được chính ḿnh phác họa ra, Giáo Hội cảm thấy ḿnh:

            - Gắn bó với con người trong mầu nhiệm Cứu Chuộc,

            - Quan tâm đến ơn gọi trong Chúa Kitô của con người, và

            - Có trách nhiệm đối với sự thật. 

Giáo Hội gắn bó với con người trong Mầu Nhiệm Cứu Chuộc

            "Cái nh́n quan thiết ngắn gọn về t́nh trạng con người trong thế giới tân tiến này (như vừa được nhắc đến ở phần câu hỏi thứ 3 trên đây) hướng tư tưởng và tấm ḷng của chúng ta về Chúa Giêsu Kitô, cũng như về mầu nhiệm Cứu Chuộc, một mầu nhiệm in ấn sắc nét chân lư và t́nh yêu cho vấn đề của con người. Nếu Chúa Kitô 'hiệp nhất với mỗi một người' (Gaudium et Spes, đoạn 22), th́ Giáo Hội càng sống động sâu xa hơn bản tính và sứ mệnh của ḿnh, bằng việc thấm nhập vào những chiều sâu của mầu nhiệm này, cũng như vào một thứ ngôn ngữ phổ quát phong phú của ḿnh. Không phải là vô lư để thánh Tông Đồ nói về Thân Thể của Chúa Kitô là Giáo Hội (x.1Cor.6:15,11:3,12:12-13;Eph 1:22-23,2:15-16,4:4-6,5:30; Col.1:18,3:15; Rm.12:4-5; Gal.3:28). Nếu Nhiệm Thể của Chúa Kitô này là Dân của Thiên Chúa - như Công Đồng Chung Vaticanô II sau này nói đến trên căn bản của toàn thể truyền thống thánh kinh cũng như thánh truyền - th́ có nghĩa là nơi nhiệm thể này, mỗi một người nhận được bên trong ḿnh hơi thở sự sống từ Chúa Kitô. Như thế, trở lại với con người và những vấn đề thực sự của họ, với những hy vọng và khổ đau của họ, với những thành đạt và vong bại của họ, th́ cả điều này nữa cũng làm cho Giáo Hội, là một thân thể (a body), một tổ chức (an organism), một đơn vị xă hội (social unit), nhận thấy ḿnh có cùng một ảnh hưởng thiêng liêng, ánh sáng và sức mạnh của Thần Linh phát xuất từ Chúa Kitô tử giá và phục sinh, và cũng chính v́ lư do này mà Giáo Hội sống sự sống của ḿnh. Giáo Hội chỉ có một sự sống: đó là sự sống được Vị Hôn Phu và Chúa của ḿnh ban cho. Thật thế, chính v́ Chúa Kitô hiệp nhất Ḿnh với Giáo Hội trong mầu nhiệm Cứu Chuộc, mà Giáo Hội phải vững mạnh hiệp nhất với mỗi một con người" (đoạn 18)

Giáo Hội quan tâm đến ơn gọi trong Chúa Kitô của con người

            "Cuộc hiệp nhất này của Chúa Kitô với con người tự nó là một mầu nhiệm. Từ mầu nhiệm này sinh ra "một con người mới", được kêu gọi để tham phần vào sự sống của Thiên Chúa (x.2Pt 1:4), được tân tạo trong Chúa Kitô cho ḿnh đầy ân sủng và chân lư (x.Eph 2:10; Jn 1:14,16). Cuộc hiệp nhất của Chúa Kitô với con người là một quyền năng và là nguồn mạch của quyền năng, như Thánh Gioan đă nói rất gọn sáng trong phần nhập đề Phúc Âm của ḿnh: '(Lời) đă ban quyền năng để trở nên con cái Thiên Chúa' (1:12). Con người được biến đổi nội tại bởi quyền năng này, một quyền năng như nguồn mạch của một sự sống mới không biến mất và qua đi song tồn tại đến sự sống muôn đời (Jn 4:14). Sự sống này là hoàn kết (the final fulfillment) cho ơn gọi của con người, một sự sống được Chúa Cha hứa ban và hiến cho mỗi một con người nơi Chúa Giêsu Kitô, Người Con hằng sống duy nhất của Ngài đă nhập thể và sinh bởi Trinh Nữ Maria 'khi thời gian nên trọn' (Gal 4:4). Bằng một đường lối nào đó, nó là cuộc hoàn trọn của 'định mệnh' mà Thiên Chúa  từ đời đời đă sửa soạn cho con người. 'Định mệnh thần linh' (the divine destiny) này đang tiến triển, bất chấp tất cả mọi khôn thấu (the enigmas), mọi nan giải (the unsolved riddles), mọi quanh co và rẽ lượn (the twists and turns) của 'định mệnh con người' (human destiny) trong thế giới thời gian. Thật thế, cho dù sự sống trong thời gian có phong phú đến đâu đi nữa, tất cả định mệnh này cũng không thể nào tránh được việc cần phải tiến đến ranh giới của sự chết cũng như đến mục tiêu hủy hoại của thân xác con người, mà vượt khỏi mục tiêu ấy chúng ta mới thấy được Chúa Kitô. 'Ta là sự sống lại và là sự sống, ai tin Ta... sẽ không bao giờ phải chết' (Jn 11:25-26). Trong Chúa Giêsu Kitô, Đấng bị đóng đanh và được đặt nằm trong mồ để rồi phục sinh, 'hy vọng phục sinh của chúng ta được tỏ rạng... một hứa hẹn sáng sủa cho cuộc bất tử' (lễ cầu cho kẻ chết, kinh tiền tụng I), bằng một đường lối là, nhờ việc thân xác chết đi, con người có thể chia sẻ với toàn thể tạo vật hữu h́nh cái nhu yếu mà vật chất bị lụy thuộc. Chúng ta có ư định và đang cố gắng thấu triệt cho càng sâu xa hơn ngôn ngữ của sự thật mà Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại đă chiếu sáng lên trong câu 'Chính thần linh ban sự sống, chứ xác thịt chẳng lợi lộc ǵ' (Jn 6:63). Bất chấp tất cả những dấu hiệu bề ngoài, những lời này diễn tả một xác nhận cao cả nhất về con người - một xác nhận về thân xác được Thần Linh ban cho sự sống.

            "Giáo Hội sống những thực tại này; Giáo Hội sống nhờ sự thật về con người này, một sự thật làm cho họ vượt ra ngoài những ranh giới của t́nh trạng tạm bợ (temporariness), đồng thời, cũng giúp cho họ nghĩ về tất cả mọi sự được đặc biệt yêu mến và quyến luyến trong những chiều kích của t́nh trạng tạm bợ này, một t́nh trạng ảnh hưởng đến đời sống của con người cũng như đến sự sống tâm linh con người, một sự sống được tỏ ra không thôi khắc khoải theo những lời của Thánh Augustinô: 'Lạy Chúa, Chúa đă dựng nên chúng con cho chính Chúa, nên ḷng của chúng con khắc khoải cho đến khi đuợc nghỉ yên trong Chúa' (Tự Thú, I,1). Trong nỗi khắc khoải tự nhiên này, một nỗi khắc khoải làm rung động và thổn thức lên cái sâu xa nhất nơi con người: đó là việc t́m kiếm chân lư, là nhu cầu khôn nguôi đối với sự thiện, là niềm đói khát tự do, là nỗi hoài mong (nostalgia) sự mỹ, và là tiếng nói của lương tâm. T́m kiếm con người đúng như họ là với 'con mắt cùa chính Chúa Kitô', Giáo Hội càng ngày càng nhận thức được rằng Giáo Hội là bảo quản viên (the guardian) của một kho tàng cao trọng mà Giáo Hội chẳng những không được làm cho nó thất thoát đi mà c̣n phải làm cho nó liên tục tăng phát lên nữa. Thật vậy, Chúa Giêsu phán: 'Ai không thu tích với Ta là kẻ phá tán' (Mt.12:30). Kho tàng nhân loại này được làm giầu bởi một mầu nhiệm khôn tả của việc làm con cái thần linh (x.Jn.1:12), cũng như bởi ơn được 'thừa nhận làm con cái' (Gal.4:5) nơi Người Con duy nhất của Thiên Chúa, nhờ Người Con này chúng ta kêu Thiên Chúa 'Abba, Cha ơi' (Gal 4:6; Rm.8:15), cũng là một động lực mạnh mẽ, trước hết, làm cho Giáo Hội tập trung lại và mang lại ư nghĩa cho tất cả mọi hoạt động của Giáo Hội. Nhờ động lực này, Giáo Hội hiệp nhất với Thần Linh của Chúa Kitô, đó là Thánh Linh được Đấng Cứu Chuộc hứa ban và tiếp tục thông ban, và cuộc hiện xuống của Ngài, như được tỏ ra trong Ngày Lễ Ngũ Tuần, kéo dài cho đến muôn đời. Những quyền năng của Thần Linh (Rm.15:13;1Cor.1:24), những tặng ân của Thần Linh (Ls.11:2-3;Acts 2:38) và những hoa trái của Thánh Linh (Gal 5:22-23) được mạc khải nơi con người là như thế. Giáo Hội ngày hôm nay đây, với một nhiệt t́nh mạnh mẽ hơn và với một chú tâm thánh hảo, như đang lập lại rằng: 'Xin hăy đến, lạy Chúa Thánh Linh!' Hăy đến! Hăy đến! 'Hăy chữa lành những vết thương đau của chúng con, hăy tái tạo sức mạnh cho chúng con; Xin hăy đổ sương sa của Ngài xuống trên cơn khô khan của chúng con; Xin Ngài hăy tẩy rửa hết những dấu vết lầm lỗi của chúng con; Xin Ngài hăy uốn ḷng ư của chúng con cho khỏi bị cứng cỏi; Xin Ngài hăy làm tan đi nỗi đông lạnh và làm ấm lại niềm lạnh lẽo; Xin Ngài hăy dẫn dắt những bước đi cho khỏi sai đường lạc lối' (ca tiếp liên Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống).

            "Lời kêu cầu Thần Linh này, với chủ ư thực sự là xin cho được Thần Linh, là câu trả lời đối với tất cả mọi 'chủ trương duy vật' (materialisms) của thời buổi chúng ta. Những chủ trương duy vật này chính là cái đă sinh ra rất nhiều h́nh thức không thể nào làm con tim nhân loại được thỏa măn. Lời kêu cầu này đang vang vọng nơi nhiều lănh vực khác nhau, và như đang sinh hoa trái bằng nhiều cách thức khác nhau..." (đoạn 18). 

Giáo Hội có trách nhiệm đối với sự thật

            "Trong ánh sáng giáo huấn linh thánh của Công Đồng Chung Vaticanô II, trước mắt chúng ta, Giáo Hội hiện lên như là một chủ thể xă hội có trọng trách đối với sự thật thần linh. Với một ḷng xúc động sâu xa khi chúng ta nghe thấy Chính Chúa Kitô nói: 'Lời các con nghe không phải của Thày mà là của Đấng đă sai Thày' (Jn.14:24). Trong lời xác nhận này của vị Thày chúng ta, chúng ta chẳng lẽ lại không nhận thấy hay sao, trách nhiệm của ḿnh đối với sự thật được mạc khải, một sự thật là 'tài sản' của Chính Thiên Chúa, v́ ngay cả 'Người Con duy nhất' là Đấng sống 'trong ḷng Cha' (Jn.1:18), khi truyền đạt sự thật này như là một vị tiên tri và là một vị thày, Người cũng cảm thấy cần phải nhấn mạnh rằng Người đang tác hành hoàn toàn trung thực với nguồn mạch thần linh? Ḷng trung thực như vậy phải là cái tạo nên phẩm chất đức tin của Giáo Hội, cả khi Giáo Hội truyền dạy đức tin cũng như lúc Giáo Hội tuyên xưng đức tin. Đức tin như là một nhân đức siêu nhiên đặc biệt được phú bẩm vào tâm linh con người, làm cho chúng ta trở nên những kẻ thông phần vào kiến thức của Thiên Chúa, như là một đáp ứng lại Lời mạc khải của Ngài. Bởi thế, khi Giáo Hội tuyên xưng và truyền dạy đức tin, Giáo Hội cần phải chặt chẽ gắn liền với sự thật thần linh (x. hiến chế Mạc Khải Thần Linh, đoạn 5,10,21), và phải chuyển đạt nó thành những thái độ sống động của 'một đức tuân phục hợp với lư trí' (hiến chế tín lư của Công Đồng Chung Vaticanô I về Đức Tin Công Giáo, Dei Filius, chương 3). Chính Chúa Kitô, v́ quan tâm đến việc trung thực với sự thật thần linh này, đă hứa cho Giáo Hội được trợ giúp đặc biệt của Thần Linh chân lư, đă ban ơn vô ngộ (Hiến chế tín lư thứ nhất của Công Đồng Chung Vaticanô I, Pastor Asternus) cho những vị Người ủy thác việc phải truyền đạt và giảng dạy sự thật này (x.Mt.28:19) - như Công Đồng Chung Vaticanô II cũng đă xác nhận rơ ràng (x.Lumen Gentium, đoạn 17-28) - hơn thế nữa, Người c̣n ban cho cả Dân của Thiên Chúa một cảm nhận đặc biệt về đức tin (x.Lumen Gentium, đoạn 12,35)...

            "... Bởi thế, không ai có thể làm cho thần học trở thành như một tổng hợp giản dị của những tư tưởng cá nhân ḿnh, trái lại, mọi người phải biết gắn bó với sứ mệnh truyền dạy sự thật mà Giáo Hội chịu trách nhiệm.

            "Việc chia sẻ với sứ vụ tiên tri của Chính Chúa Kitô làm nên sự sống của toàn Giáo Hội theo chiều kích sâu xa nhất của nó. Việc chia sẻ riêng biệt với sứ vụ tiên tri này thuộc về các vị chủ chiên trong Giáo Hội, những vị giảng dạy và tiếp tục, bằng những cách thức khác nhau, công bố và truyền đạt giáo điều liên quan đến đức tin và luân lư Kitô giáo...

            "... Giáo Hội hôm nay đây, được hướng dẫn bằng một cảm nhận về trách nhiệm đối với sự thật, phải kiên tŕ sống trung thực với bản tính của ḿnh, một bản tính bao gồm sứ vụ tiên tri phát xuất từ Chính Chúa Kitô: 'Như Cha đă sai Thày thế nào, Thày cũng sai các con như vậy... Hăy nhận lấy Thánh Linh' (Jn.20:21-22)".

 

5)  "Đấng Cứu Chuộc Nhân Loại" trong tông thư Ngàn Năm Thứ Ba Đang Đến:

 

Chúa Kitô, Ngôi Con là một với Chúa Cha, là Đấng mạc khải dự án của Thiên Chúa cho tất cả mọi tạo vật, đặc biệt là cho con người.

            "Chúa Kitô, Đấng cứu chuộc thế giới, là trung gian duy nhất giữa Thiên Chúa và loài người, nên không có một danh hiệu nào khác ở dưới gầm trời này có thể cứu được chúng ta (x.Acts 4:12). Như chúng ta đọc thấy trong Thư gửi cho các tín hữu Êphêsô: 'Nơi Đức Kitô, chúng ta nhờ máu của Người mà được ơn cứu chuộc, được ơn tha thứ những lỗi phạm của ḿnh, theo ân sủng dồi dào Thiên Chúa tuôn đổ xuống trên chúng ta. V́ Thiên Chúa đă tỏ cho chúng ta, bằng tất cả khôn ngoan và sáng suốt... mục đích của Ngài đă phác họa nơi Chúa Kitô một dự án cho thời điểm viên trọn, mục đích đó là hiệp nhất tất cả trong Người, những sự trên trời cùng những sự dưới đất' (1:7-10). V́ thế, Chúa Kitô, Ngôi Con là một với Chúa Cha, là Đấng mạc khải dự án của Thiên Chúa cho tất cả mọi tạo vật, đặc biệt là cho con người. Theo một câu đáng nhớ của Công Đồng Chung Vaticanô II th́ Chúa Kitô 'hoàn toàn tỏ cho con người biết về chính con người và làm sáng tỏ ơn gọi cao trọng của họ' (hiến chế Gaudium et Spes, đoạn 22). Người tỏ cho chúng ta ơn gọi này bằng việc mạc khải mầu nhiệm về Cha và về t́nh yêu của Cha".

(Tông thư Ngàn Năm Thứ Ba Đang Đến, đoạn 4).

Đức Kitô, Thiên Chúa thật và là người thật, Chúa của vũ trụ, cũng là Chúa của lịch sử, một lịch sử mà Người là 'Alpha và Omega' (Rev.1:8;21:6), là 'nguyên thủy và là cùng đích' (Rev.21:6). Nơi Người, Chúa Cha đă nói lên một lời thực sự về con người và về lịch sử của họ.

            "Việc 'trở nên một người trong chúng ta' (hiến chế Vui Mừng Và Hy Vọng, đoạn 22) nơi phần của Con Thiên Chúa đă xẩy ra hết sức khiêm hèn, nên không lạ ǵ các sử gia đời, chỉ chú trọng vào những biến cố náo động và những nhân vật danh tiếng, đă lấy Người, cho dù có quan trọng, cũng chỉ là những viện dẫn (references) mà thôi. Những viện dẫn về Chúa Kitô được t́m thấy trong 'Các Truyện Cổ Về Dân Do Thái', một tác phẩm do sử gia Flavius Josephus tổng hợp ở Rôma vào giữa những năm 93 và 94, và nhất là trong 'Annals' của Tacitus, được viết vào giữa những năm 115 và 120, một tài liệu mà khi tường thuật lại vụ thành Rôma bị cháy năm 64, Nêrô đă tưởng lầm là do những người Kitô giáo làm, nhà viết sử đă tỏ tường dẫn chứng về Chúa Kitô 'bị hành xử theo lệnh của quan tổng trấn Phongxiô Philatô trong triều đại Tibêriô'. Cả Suetonius nữa, trong cuốn truyện viết quăng năm 121 về đời của hoàng đế Claudiô, cho chúng ta biết rằng, những người Do Thái bị đuổi khỏi thành Rôma v́ 'họ thường gây nên những cuộc phiến loạn theo xúi giục của một số Chrestus' (Vita Claudii 25:4). Đoạn văn này thường được cắt nghĩa như ám chỉ về Chúa Giêsu Kitô, Đấng đă trở nên căn nguyên tranh căi trong những cộng đồng Do Thái ở Rôma. Việc phát triển nhanh chóng của Kitô giáo cũng là một chứng cớ quan trọng, như đă được Tiểu Pliny, vị tổng trấn ở Bithynia, tường tŕnh cho hoàng đế Trajan, vào giữa những năm 111 và 113, về t́nh h́nh có một số đông dân chúng thường hay tụ họp nhau 'vào một ngày ấn định, trước hừng đông, để luân phiên hát thánh ca chúc tụng Đức Kitô như là một vị Thiên Chúa' (Epist.10:96).

            Thế nhưng, biến cố vĩ đại mà những sử gia ngoài Kitô giáo chỉ đề cập đến qua loa ấy lại có một tầm vóc hết sức quan trọng nơi những bản văn của Tân Ước. Những bản văn này, cho dù có là những văn kiện về đức tin đi nữa, nếu chúng ta để ư đến mối iên hệ toàn diện của chúng, th́ chúng cũng là những chứng cớ lịch sử không phải không đáng tin. Đức Kitô, Thiên Chúa thật và là người thật, Chúa của vũ trụ, cũng là Chúa của lịch sử, một lịch sử mà Người là 'Alpha và Omega' (Rev.1:8;21:6), là 'nguyên thủy và là cùng đích' (Rev.21:6). Nơi Người, Chúa Cha đă nói lên một lời thực sự về con người và về lịch sử của họ. Lời này được diễn tả một cách tóm gọn và hùng hồn qua Bức Thư gửi cho giáo đoàn Do Thái: 'Bằng nhiều thể nhiều cách, xưa kia Thiên Chúa đă nói với cha ông chúng ta nhờ các tiên tri; thế nhưng, trong những ngày sau hết này, Ngài đă nói với chúng ta qua Người Con' (Heb.1:1-2)"

(Tông thư Ngàn Năm Thứ Ba Đang Đến, đoạn 4) 

Chúa Giêsu Kitô làm cho mọi sự đuợc tái tạo (x.Eph.1:10), đồng thời làm hoàn tất mọi sự trong Thiên Chúa: một hoàn tất làm vinh danh Thiên Chúa.

            "Chúa Giêsu được sinh ra từ dân tuyển chọn để hoàn tất lời hứa mà Abraham đă lănh nhận và các tiên tri liên tục nhắc nhớ. Các tiên tri nhân danh Thiên Chúa và thay cho Ngài mà nói. Thật vậy, công cuộc của Cựu Ước được sắp xếp chính là để sửa soạn và loan truyền cho việc Đức Kitô đến, Đấng cứu chuộc hoàn vũ, cũng như cho vương quốc mà Người thiết lập. Bởi thế, những cuốn sách của Cựu Ưùớc măi măi là một chứng cớ cho một giáo thuyết thần linh xác thực (x. hiến chế Mạc Khải  đoạn 15). Giáo thuyết này đă đạt mục tiêu của nó nơi Đức Kitô: đúng thếø Chúa Giêsu không chỉ 'nhân danh Chúa' mà nói như các vị tiên tri, mà Người chính là Thiên Chúa nói bằng Lời hằng sống nhập thể của ḿnh. Ở đây chúng ta chạm đến một điểm chính yếu làm cho Kitô giáo khác với tất cả mọi tôn giáo khác, những tôn giáo diễn tả việc con người t́m kiếm Thiên Chúa từ những thời cổ xưa nhất. Khởi điểm của Kitô giáo bắt nguồn từ việc Lời nhập thể. Như thế, không phải là con người t́m kiếm Thiên Chúa, mà là Thiên Chúa đích thân đến nói với chính con người, và chỉ cho con người đường nẻo để con người có thể đến với Ngài. Đó là điều đă được công bố trong Phần Nhập Đề của Phúc Âm thánh Gioan: "Chưa có ai đă từng thấy được Thiên Chúa; Người Con duy nhất, Đấng ở trong ḷng Cha, Người đă tỏ Cha ra" (Jn.1:18). Như thế, Lời nhập thể làm thỏa nguyện ước vọng nơi tất cả các đạo giáo của nhân loại. Chính Thiên Chúa đă làm cho con người được thỏa nguyện, ngoài mọi ước mong của con người. Đó là một mầu nhiệm của ân sủng.

            "Nơi Chúa Kitô, tôn giáo không c̣n là một 'cuộc kiếm t́m Thiên Chúa một cách mù quáng' (Acts 17:27) nữa, mà là một đáp ứng của đức tin vào Thiên Chúa là Đấng tỏ ḿnh ra. Nó là một đáp ứng mà con người nói với Thiên Chúa như với Hóa Công, với một Người Cha, một đáp ứng đă thành hiện thực nhờ một con người cũng chính là Ngôi Lời, mà nơi Người, Thiên Chúa đă nói với từng người, và nhờ Người mỗi người có thể đáp lại Thiên Chúa. C̣n nữa, cũng ở nơi con người này mà mọi tạo vật đáp lại Thiên Chúa. Chúa Giêsu Kitô là một khởi sự mới cho tất cả mọi sự. Nơi Người, tất cả mọi sự có; chúng được thăng hóa rồi được trả về cho Hóa Công là Đấng dựng nên chúng. Như thế, Đức Kitô là măn nguyện của ước vọng cho mọi tôn giáo trên thế giới, nên Người làø tầm mức viên trọn đích thực duy nhất của họ. Thiên Chúa nói thẳng với con người nơi Đức Kitô thế nào, tất cả loài người và toàn thể tạo vật cũng tự ḿnh nói với Thiên Chúa trong Đức Kitô như vậy, thực sự đó là việc tự hiến ḿnh cho Thiên Chúa. Mọi vật trở về với cội nguồn của ḿnh là vậy. Chúa Giêsu Kitô làm cho mọi sự đuợc tái tạo (x.Eph.1:10), đồng thời làm hoàn tất mọi sự trong Thiên Chúa: một hoàn tất làm vinh danh Thiên Chúa. Tôn giáo có nền tảng nơi Đức Kitô là một tôn giáo vinh quang; nó là một tầm vóc mới mẻ của sự sống để chúc tụng vinh quang Thiên Chúa (x.Eph.1:12). Tất cả mọi tạo vật thực sự là một biểu hiện của vinh quang Người. Đặc biệt con người (vivens homo) là sự hiển linh của vinh quang Thiên Chúa, một loài được kêu gọi để sống bằng sự sống viên trọn trong Thiên Chúa"

(Tông thư Ngàn Năm Thứ Ba Đang Đến, đoạn 6).

 

 

Nhận Định


Trong bài giảng cho 3 giáo xứ thuộc giáo phận Rôma là Giáo Xứ Thánh Bridget, Hilary và Maximus, vào Thánh Lễ chiều Thứ Bảy 6/3/2004, ĐTC GPII đă nhắc lại bức Thông Điệp đầu tiên của Ngài vào ngày 4/3/1979, Chúa Nhật Thứ Nhất Mùa Chay như sau:


“Hăy lắng nghe và theo chân Chúa Kitô! 25 năm trước đây, vào lúc mở màn cho Mùa Chay, Tôi cảm thấy cần phải thúc giục toàn thể dân Kitô giáo hướng về cảm nghiệm cốt yếu này. ‘Chúa Giêsu là con đường chính yếu của Giáo Hội’, Tôi đă viết trong bức thông điệp đầu tiên của Tôi ‘Đấng Cứu Chuộc Nhân Trần’, hỡi anh chị em thuộc các giáo xứ, một bức thông điệp Tôi muốn tượng trưng gửi đến anh chị em một lần nữa chiều hôm nay”.


Trong Huấn Từ Truyền Tin Chúa Nhật II Mùa Chay 7/3/2004:


“Tôi muốn ngỏ lời huấn dụ này cho toàn thế giới 25 năm trước đây, chính vào lúc mở màn cho Mùa Chay này, trong thông điệp ‘Đấng Cứu Chuộc Nhân Trần’ (xem số 7). Nếu con người muốn hiểu về ḿnh cách tường tận, bấy giờ Tôi viết, họ cần phải đến gần Chúa Kitô, họ phải đi sâu vào Người, họ phải ‘thích hợp’ với Người và phải đồng hóa với toàn thể thực tại của công cuộc Cứu Chuộc (xem số 10). Hôm nay đây sự thật này hợp thời biết bao!” (đoạn 3)


Nhân dịp kỷ niệm 25 năm bức Thông Điệp tiên khởi của giáo triều Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II, một giáo triều, vào ngày 14/3/2004, sẽ đứng hàng thứ ba sau Thánh Phêrô (35 năm, từ năm 33 tới 68) và Đức Giáo Hoàng Chân Phước Piô IX (31 năm: 16/6/1846-7/2/1878), qua mặt Đức Lêô XIII (25 năm 5 tháng), tờ Nhật Báo Avvenire đă phỏng vấn vị linh mục HY Georges Cottier, nhà thần học giáo hoàng gia, vị linh mục người Thụy Sĩ ḍng Đaminh sinh năm 1922, được ĐTC bổ nhiệm làm thần học gia cố vấn cho Ngài vào 12/1989 và vừa được Ngài phong tước hồng y ngày 21/10/2003.

Vấn     Khi mới đọc thông điệp “Redemptor Hominis”, điều ǵ đă làm cho ĐHY chú ư nhất?

Đáp     Bấy giờ tôi vẫn c̣n đang dạy học ở Thụy Sĩ. Tôi nhận thấy ngay cách thức vị Giáo Hoàng này đă phác họa cả một nhăn quan rộng lớn về các việc làm của Giáo Hội. Hôm nay đây, đọc lại văn kiện này sau một thời gian, người ta thực sự có thể nói rằng nơi bức thông điệp ấy họ đă thấy được một con đường nho nhỏ mà Ngài sẽ khai triển sau đó.

Vấn     Thưa ĐHY chẳng hạn như những ǵ?

Đáp     Tôi đang nghĩ đến tầm mức quan trọng của Hiến Chế “Vui Mừng và Hy Vọng” được Ngài xác nhận, một hiến chế chủ trương rằng Chúa Kitô gần gũi với hết mọi người khi tỏ ḿnh cho họ nơi mầu nhiệm của Người. Đó là một tư tưởng được thấy liên tục nơi giáo huấn của Đức Gioan Phaolô II.

Tuy nhiên, trong thông điệp “Redemptor Hominis” c̣n có cả một đề tài về đại kết và đối thoại liên tôn nữa. Biến cố Assisi xẩy ra măi sau này, nhưng khi đọc lại mới thấy một số chỗ của bức thông điệp này đă đề cập đến những điều ấy rồi.

Thế rồi cả đến việc nhấn mạnh tới các thứ quyền lợi của con người; đến sứ vụ trong viễn tượng của Giáo Hội; đến tâm điểm của Thánh Thể liên quan tới bí tích thống hối.

Trong văn kiện này ĐTC cũng đă đề cập tới cuộc mừng Đại Năm Thánh 2000.

Quả thực đây là điều đă làm tôi ngạc nhiên rất nhiều, đó là ngay vào năm 1979 mà năm 2000 đă là một chiều hướng đặc biệt đối với Ngài. Đó không phải là một điều ǵ gần đến: C̣n cả 20 năm nữa mới tới; có thể nói rằng không ai trong Giáo Hội đă nghĩ đến Năm Thánh này.

Thế mà, ngay từ những lời đầu tiên nơi bức thông điệp này, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đă cho thấy cả một chân trời này khi Ngài phác tả con đường con đường dẫn đến năm 2000 như là một Mùa Vọng mới. Ở đây chúng ta lại thấy được cái nhăn quan bao rộng của Ngài.

Vấn     Việc nhấn mạnh về con người như là một mối quan tâm chính yếu của Giáo Hội vào năm 1979 đă có một tính cách quan trọng ra sao?

Đáp     Nó có một mănh lực đặc biệt. Chúng ta không được quên rằng chủ nghĩa cộng sản của Mác đă có ư định đặt nền tảng cho một thứ nhân bản mới; nó được tŕnh bày cho thấy như là một thứ kiến tạo nên một con người mới vậy.

Vị Giáo Hoàng xuất thân từ Balan này bắt đầu thừa tác vụ của ḿnh bằng việc nhắc nhở chúng ta rằng Chúa Kitô mới là đường lối và đời sống là một cuộc hành tŕnh hết mọi người phải tiến bước với Người cũng như trong sự bảo vệ của Người.

Đối diện với quan niệm tổng hợp hóa của Cộng Sản, Ngài đă khẳng định vấn đề ngôi vị tính. Nó như là một quả bom gài sẵn: Ở chỗ, những chữ Mác và Cộng Sản không hề được nhắc đến trong bức thông điệp “Redemptor Hominis”. Thế nhưng, một cách sâu xa, căn cứ vào tư tưởng con người cần phải có về con người, th́ vị Giáo Hoàng này đă cho thấy cái đối chọi này.

Vấn     Như thế bức thông điệp này đă đặt nặng về đề tài nhân quyền.

Đáp     Ngài nói về các thứ quyền lợi của con người, và theo chiều hướng này, về quyền tự do tôn giáo là một trong những quyền lợi chính yếu của họ. Sau đó Ngài nhắc tới quyền sống.

Thế nhưng, ở đây người ta đă thấy được một quan niệm chính yếu khác nữa, đó là việc cảm nhận và tôn trọng con người là nền tảng của đạo đức học Kitô giáo.

Không phải là ngẫu nhiên mà trong các buổi giáo lư Thứ Tư hằng tuần, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II nói ngay tới đời sống hôn nhân cũng như gia đ́nh và nói đến những điều đẹp đẽ. Con người không thể nào đạt được an lành nếu thiếu vắng quan niệm về đạo đức. Đó là đường hướng lên đến tuyệt đỉnh của ḿnh nơi thông điệp Rạng Ngời Chân Lư “Veritatis Splendor”.

Vấn     ĐHY thấy được di sản nào của Công Đồng Chung Vaticanô II nơi bức thông điệp “Đấng Cứu Chuộc Nhân Trần” này?

Đáp     Trước hết là một số những chủ đề lớn: Đó là những ǵ được vị Giáo Hoàng này gọi là việc tự ư thức của Giáo Hội, ư thức về mầu nhiệm của ḿnh cũng như về nỗi yếu đuối của con người là phần thể của ḿnh.

Không phải là t́nh cờ mà những suy tư của Ngài đă phát xuất từ văn kiện chính yếu của công đồng là Ánh Sáng Muôn Dân “Lumen Gentium”, một hiến chế tín lư về Giáo Hội. Thế rồi thực sự c̣n phản ảnh cả tính cách chính yếu về chiều kích ngôi vị và con người của hiến chế “Gaudium et Spes” nữa.

Đối với Giáo Hội, Ngài đă nói rất rơ về đoàn tính cũng như về vai tṛ của các hội đồng giám mục. Thế nhưng Ngài cũng tiếp nối Công Đồng về chủ đề truyền giáo khi nói đến vấn đề quan trọng là việc rao giảng bao giờ cũng phải được bắt đầu bằng việc tôn trọng con người không phải Kitô giáo. Đó là một nhận định thật là đẹp.

Vấn     ĐHY có thấy những việc làm nào của giáo triều này đă không được viễn ảnh thấy nơi văn kiện hoạch định này?

Đáp     Dĩ nhiên vị Giáo Hoàng này đă không thể nào thấy trước được những việc làm bất ngờ của Thần Linh; những vấn đề từ từ xuất hiện. Tuy nhiên, Ngài là một con người liên lỉ lắng nghe Thánh Linh.

Việc sụp đổ của Bức Tường Bá Linh đă không được thấy trước…. Ngay cả cuốn Giáo Lư của Giáo Hội Công Giáo chẳng hạn là một ư tưởng sau này mới có qua suy tư của thượng hội giám mục.

Trong văn kiện 1979, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đă nói xa xa tới cuộc khủng hoảng hậu công đồng. Ngài ca ngợi đường lối đă được Đức Phaolô VI đề cập tới. Thế nhưng vẫn không thể nào biết rằng cuộc khủng hoảng này sẽ kéo dài bao lâu và Ngài cũng phải nhúng tay can thiệp ở một số lănh vực để nhắc nhở sự thật. Và Ngài quả thực đă làm như thế.

Chắc chắn Ngài đă có một cái nh́n tin tưởng. Nơi lời nguyện kết thúc văn kiện ấy, Ngài đă gọi Mẹ Maria là Mẹ của Niềm Hy Vọng. Đó là một tước hiệu rất thân thương đối với con người của Ngài. Lời đầu tiên của Ngài với tư cách là Giáo Hoàng đó là: “Đừng sợ”. Và thông điệp “Redemptor Hominis” đưa chúng ta tới một bầu khí lạc quan. Nó chất chứa đầy những phấn khởi.

Vấn     Nếu ĐHY cần phải đề nghị một điều ǵ đó về việc tái nhận thức thông điệp “Redemptor Hominis” th́ ĐHY sẽ nói đến điều nào?

Đáp     Đó là việc khẳng định rằng chỉ ở nơi Chúa Kitô con người mới hoàn toàn nhận thức được bản thân ḿnh.

Đó là một sự thật rất quan trọng ngày nay, khi chúng ta đang phải đối diện với những vấn đề mới về vấn đề đạo đức sinh học, những vấn đề liên quan tới việc bắt đầu và chấm dứt sự sống. Dĩ nhiên, một ḿnh trí khôn cũng có thể nói cho chúng ta biết chúng ta cần phải có một thái độ tôn trọng.

Thế nhưng, như vị Giáo Hoàng này vẫn thường nhắc nhở chúng ta, việc nhận thức được rằng nơi mầu nhiệm nhập thể, Chúa Kitô đă liên kết bản thân Người với hết mọi người, cho dù là kẻ hèn mọn nhất, vẫn là một mănh lực đặc biệt đối với chiều hướng nh́n đời này.


Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch từ tài liệu được Zenit phổ biến ngày 7/3/2004