Con người là bất
toàn: Man is
imperfect. Điều đó
ai cũng biết. Chính
v́ thế, con người
rất dễ cảm thông với
những lỗi lầm của
con người. Nhưng
cũng có những lỗi
lầm, con người cảm
thấy rất khó cảm
thông, đó là khi con
người không c̣n biết
nhận lỗi mà cứ đi
t́m mọi cách thế để
né tránh, quanh co,
t́m mọi lư do để
ngụy biện cho những
điều sai lỗi của
ḿnh. Và đó chính là
lư do đă khiến cho
nhiều người không
c̣n sự kính trọng và
tin tưởng vào những
người mà trước đây
họ đă dành một sự
quí trọng đặc biệt.
Có lẽ chính địa vị
và quyền uy đă khiến
cho nhiều người
không đủ can đảm để
chấp nhận một sự sai
lỗi. Nhưng chúng ta
đă lầm, người có địa
vị càng cao và quyền
uy càng lớn nhưng
biết khiêm tốn trong
cách sống, càng
khiến cho nhiều
người cảm phục và
quí trọng họ hơn. Và
đây là một trường
hợp cụ thể: hăy nh́n
vua thánh Đavít và
hăy học ở đó một bài
học quí giá về lỗi
lầm. Chính sự khiêm
tốn chấp nhận lỗi
lầm để sửa đổi và
cải thiện đă khiến
cho vua Đavít ngày
càng trở nên chói
sáng. Và bây giờ,
chúng ta hăy trở lại
với câu chuyện vua
thánh Đavit.
Một buổi chiều kia,
một buổi chiều đẹp
trời, Đavit chổi dậy
và đi bách bộ trên
sân thượng, ông thấy
một người đàn bà
đang tắm. Người đàn
bà ấy rất đẹp và ông
đă bị quyến rũ.
Sau giấc ngủ, Đavit
đi bách bộ trên sân
thượng nhà vua, việc
đó không có ǵ sai
trái cả, nhưng chính
sự chán nản, chính
khi tâm hồn xuống
dốc cho thấy sức
mạnh của sự dữ trong
mỗi con người chúng
ta. Sự dữ là một
phần của con người.
Nó nằm sẵn trong
chúng ta và chỉ cần
một sự khơi nhẹ cũng
đủ để làm nó lộ diện.
Từ ngày hôm đó,
Đavit âm thầm cho
người điều tra về
người đàn bà ấy và
được biết bà ta là
Bathseba, con gái
Eliam, vợ của Uria.
Đavit đă cho người
đi đưa bà ta về và
Đavit đă ngủ với bà
ta.
Một con người tốt
lành như Đavit nhưng
chỉ trong phút chốc
đă phạm tội. Thật
vậy, chúng ta mang
những kho tàng quí
báu của chúng ta
trong những chiếc
b́nh sành, chỉ cần
một chút bất cẩn là
có thể làm tiêu tan
ngay. Blessed Claude
de la Colombiere
nói: “Tôi cảm thấy
trong tôi khả năng
của mọi tội”.
Quả thế, trong bản
tính con người yếu
hèn của chúng ta,
nhất là trong những
lúc buồn phiền, chán
nản, thất vọng hay
những lúc chúng ta
bất ḥa, giận dữ
người khác, chúng ta
có thể liều ḿnh dám
làm bất cứ điều ǵ
ngay cả những tội
tầy đ́nh mà chúng ta
không bao giờ dám
nghĩ đến trước đây.
Đó cũng là trường
hợp đă xảy ra ngay
tại cung điện Roma.
Một người lính vệ
binh của Đức giáo
hoàng v́ quá tức
giận trong phút chốc
đă rút súng bắn chết
ngay cả hai vợ chồng
của viên đại tá, vị
chỉ huy trưởng của
anh ta, và sau đó
anh ta cũng dùng
ngay chính khẩu súng
đó để tự sát.
Quả thật, may mắn
cho chúng ta nếu
chúng ta biết nhận
thức ra được những
điều đó. Ít ra nó
cũng ngăn ngừa chúng
ta khỏi bị khủng
hoảng bỡi những điều
xâu mà chúng ta thấy
nơi những người
khác. Chúng ta không
thể biết được lúc
nào nó có thể xảy ra
cho chúng ta.
Tiến tŕnh của sự dữ
luôn là một tiến
tŕnh chậm, nhưng nó
vẫn luôn hoạt động.
Nó thường bắt đầu
với một yếu điểm vô
tội. Đó có thể là
một sự ṭ ṃ, một
hiếu kỳ của con
người mà ai trong
chúng ta cũng đều
có. Nhưng chỉ trong
một thời gian ngắn,
cái yếu điểm ấy đă
phát triển một cách
nhanh chóng, trở
thành một tội ác,
một kẻ giết người ở
cuối câu chuyện của
Davit: URIA ĐĂ BỊ
GIẾT CHẾT BỠI MƯU ĐỒ
CỦA ĐAVIT.
Đây là cách thế mà
sự dữ thường phát
triển trong mỗi con
người chúng ta. Nó
bắt đầu không có ǵ
là quan trọng, không
có ǵ đáng quan tâm.
Nó quá tầm thường
đến độ không ai để
ư, chẳng hạn như tôi
nói láo, đó có thể
là một điều nhỏ.
Nhưng đă một lần tôi
nói láo, tôi phải
nói một lần nữa để
người ta tin. Không
bao lâu tôi đă rơi
vào t́nh trạng một
kẻ chuyên môn nói
láo. Lấy một ví dụ:
một người muốn lập
công với cấp trên
của ḿnh để có được
một chỗ đứng quan
trọng trong cộng
đồng như ḷng mong
ước. Một hôm anh đến
thưa với cấp trên
rằng: “Anh Nguyễn
văn A đang âm mưu
t́m cách tẩy chay
ngài để chiếm địa vị
của ngài”.
Thế là anh được hỏi:
Anh biết Nguyễn văn
A đang âm mưu thế
nào ?
V́ đă trót nói láo
nên phải nói láo
luôn để họ tin:
- Anh ta đă triệu
tập những người
chống đối ngài.
- Ở đâu ? Ở đường
Charles, số nhà 100,
nhà ông David
Nguyễn.
- Gồm những ai ? -
Gồm ông Peter Trịnh,
bà Anna Lê , ông
Joseph Nguyễn..
- Vào ngày nào ? -
Ngày 26/11/97 lúc
10:00am, vào chính
lúc ngài cho ra mắt
tập sách của ngài.
- Khi nào th́ họ ra
tay hành động ? -
Vào tháng sau. Họ
tính làm gấp nên
chúng ta phải hành
động trước họ, càng
sớm càng tốt, không
được chậm trễ. Tuyệt
đối là ngài phải giữ
bí mật, nếu để lộ bí
mật th́ nguy to cho
ngài và cho cả chúng
tôi nữa v́ tất cả
dân chúng đều nghe
theo lời anh ta.
Và nếu vị lănh đạo
ấy thiếu khôn ngoan,
sáng suốt th́ chắc
chắn anh Nguyễn văn
A sẽ phải đền tội
đủ. Có ai biết cho
rằng đó chỉ là một
sự giàu óc tưởng
tượng của những con
người chuyên môn nói
láo.
Cũng vậy, một người
không đi học nhưng
muốn khoe khoang là
một người có học, bị
người bạn hỏi thăm:
Anh đang làm ǵ ? Có
c̣n đi học không ?
V́ không dám trả lời
rằng không, nên nói
có. Thế rồi, người
bạn hỏi tiếp: Anh
đang theo học trường
nào ? Đă lỡ nói láo
nên phải nói láo
luôn: trường U of M
(university of
Minnesota) –Học môn
ǵ ? –Computer
science –Lấy mấy lớp
? Lấy 4 lớp …và cứ
như thế đến vô tận.
Một ví dụ khác là ly
dị. Ly dị không phải
là mới xảy ra bây
giờ. Nó đă có lâu
đời trong lịch sử.
Nó có thể bắt đầu
với cảm giác chán
chường. Có lẽ người
chồng có cảm giác sợ
hăi ḿnh trở nên già
và đă phóng sự sợ ấy
lên người vợ. Sự lo
âu sợ hăi của anh
làm anh ta buồn chán
và bắt đầu mất đi sự
thích thú với vợ
ḿnh.
Những cảm giác đó
làm việc trong vô
thức để rồi dần dần
khiến anh xa dần vợ
anh. Anh ta bắt đầu
thích đi t́m một
người đàn bà khác,
một cái ǵ mới mẻ
hơn. V́ thế, khi có
dịp may đến, dĩ
nhiên anh sẽ không
bỏ lỡ cơ hội để làm
quen, để gây mối
t́nh thân thiện, hay
để nối lại mối t́nh
xưa nghĩa cũ đối với
những bạn bè ngày
xưa. Chẳng hạn, vào
một ngày cuối tuần
nào đó, có thể t́nh
cờ gặp lại một người
bạn cũ, chắc chắn
anh sẽ không bỏ lỡ
cơ hội tốt để ngỏ ư
mời cô bạn đi ăn tối
và cùng nhau đi xem
phim cuối tuần. Và
dĩ nhiên cô bạn cũng
sẽ vui vẻ đáp lại
lời mời của anh. Từ
đó, hai người có dịp
gặp gỡ trở lại và
dần dần họ trở thành
thân mật với nhau
hơn trước. Sau một
thời gian, họ thấy
rằng họ đang trên
con đường nguy hiểm,
nhưng họ nói với
nhau: “Chúng ta sẽ
xếp đặt. Chúng ta sẽ
có giới hạn. Chúng
ta chỉ là những
người bạn tốt của
nhau”. Họ thật là
điên cuồng bỡi lẽ lư
luận của con tim th́
khác với lư luận của
lư trí và cảm xúc
của con người th́
khó có thể giới hạn
được. Dĩ nhiên là ở
cuối chặng đường, họ
sẽ t́m cách để có
thể đi đến quyết
định ly dị hôn nhân
của họ để họ có thể
lấy nhau và chung
sống với nhau.
Thật vậy, sự dữ bắt
đầu với một yếu tố
hết sức tầm thường,
tầm thường đến độ
không một ai có thể
ngờ được nên chẳng
mấy ai đề pḥng. Như
mọi sự sống, sự dữ
bắt đầu với một hạt
giống, nó đâm chồi
đâm rễ và mọc lên.
Hăy xem trong câu
chuyện Đavit, sự dữ
tiến hành thế nào ?
Người đàn bà mang
thai và đưa tin cho
Đavit. Đavit sau khi
nghe biết sự việc,
đă t́m cách che giấu
tội ḿnh. Một điều
mà ông ta hết sức
quan tâm đó là cứu
bộ mặt của ông. Ông
ta không muốn nhận
tội ḿnh và v́ thế
ngày càng lún sâu
vào vũng lầy của sự
dữ. Từ nay mọi quyền
lực của ngai vàng
đều được xử dụng cho
mục đích nầy là: bảo
vệ danh dự của ông.
Không có lư do nào
để Đavit ra lệnh cho
Uria rời bỏ chiến
trường về hoàng cung
và rồi cho về nhà để
ngủ với vợ trong lúc
chiến trường đang
gay cấn. Nhưng không
may cho Đavit, Uria
đă không về nhà
nhưng ngủ lại hoàng
cung, và như thế mưu
đồ của Đavit thất
bại. Đavit thấy ḿnh
thất bại, vội vàng
xoay sang thủ đoạn
khác. Ông t́m cách
để cho Uria được đẩy
ra ngoài địa đầu
chiến tuyến, chỗ
nguy hiểm nhất để
Uria bị giết chết.
Lần nầy th́ mưu đồ
của ông đă thành
công. Ông đă làm
công việc đó để cứu
sỉ diện của ông.
Nhưng điều đó không
đúng chút nào lại
c̣n mang thêm một
trọng tội khác.
Sau khi Đavit đă
được sứ giả cho biết
Uria đă bị giết
chết, Đavit đă đổi
ngay thái độ. Ông
không c̣n hay nổi
trận lôi đ́nh nữa,
cũng không c̣n hay
gắt gỏng, cau có,
nóng giận, khó tính
và lo sợ nữa. Ông
xem ra trầm tĩnh
hơn, bỡi lẽ bây giờ
ông có thể lấy
Bathseba làm thiếp
mà không c̣n phải sợ
mất sỉ diện nữa.
Chính việc nầy,
chính việc che dấu
tội của Đavit c̣n
xấu hơn gấp trăm
ngàn lần tội mà ông
đă phạm với bà
Bathseba. Nếu ông đă
xưng thú, đă nhận
lỗi, điều đó không
đến nỗi quá xấu. Tội
ác tầy đ́nh bắt đầu
khi ông cố gắng che
dấu tội ḿnh.
V́ thế, Thiên Chúa
đă sai tiên tri
Nathan đến nói cho
ông dụ ngôn nầy:
Trong một thành kia
có hai người, một
người giàu và một
người nghèo. Người
giàu th́ có vô số
chiên lừa, c̣n người
nghèo chỉ có một con
làm gia sản. Một
ngày kia, người
giàu, có khách đến
thăm. Ông không
muốn giết chiên ḿnh
để đăi khách mà đi
bắt con chiên của
người nghèo giết đi
mà đăi khách. Đavit
nghe đến đó th́ nỗi
trận lôi đ́nh lên và
phán bảo: “Người đó
đáng chết!” Lương
tâm của Đavit tốt
đối với việc quan
tâm đến người khác.
Ông ta thấy rơ ràng
rằng người giàu đă
làm một việc bất
công và ông không
chấp nhận điều đó.
Nhưng ông đâu có
biết rằng chính ông
cũng đă làm như vậy.
Đavit đă sống trong
sự yên hàn bấp bênh
của lương tâm bằng
việc dấn thân cho
một thế giới bên
ngoài.
Trong khi lên án tố
cáo người khác, con
người không c̣n năng
lực nào c̣n lại để
đối diện và nhận ra
lỗi ḿnh. Sự nhiệt
thành cũa Đavit đối
với công việc bên
ngoài là một sự chạy
trốn. Cái tội mà
Đavit lên án nơi
người giàu là một
tội đáng phạt. Tuy
nhiên, ḷng đam mê
công lư của Đavit
cho thấy sự bất công
quá đáng nơi chính
ông ta. Sự sốt sắng
cải thiện và sự dấn
thân phục vụ để tác
động những người
khác quả thật có thể
đó là một sự che lấp
tinh vi của một sự
sợ sệt và tội lỗi cá
nhân.
Các nhà tâm lư học
cho chúng ta thấy
rằng qua những đam
mê hoạt động của
chúng ta, chúng ta
cố gắng dập tắt cái
cảm giác sợ sệt và
tội lỗi để làm chúng
ta trở nên có giá
trị hơn dưới con mắt
người khác bằng
những công việc hoạt
động. Chính những
hoạt động đó có thể
làm chúng ta trở
thành những con
người hết sức hấp
dẫn mà rất ít người
có thể nhận ra có
một sự chạy trốn nào
đó ở đàng sau bộ mặt
hấp dẫn đó. Và đây
chính là trường hợp
của Đavit. Nhưng
Thiên Chúa có muôn
ngàn cách thế để
cảnh tĩnh những con
người Ngài muốn
tuyển chọn. Ngài đă
sai tiên tri Nathan
đến cảnh cáo Đavit:
“Chính ngươi là
người nhà giàu mà
ngươi đă lên án đó!”
Từ bấy giờ, Đavit
bắt đầu mở bừng mắt
ra và ông đă thú
nhận những tội lỗi
ḿnh.
Ở đây chúng ta thấy
rơ vai tṛ ngôn sứ
của tiên tri Nathan.
Ngài thật sự là một
con người can đảm.
Ai cũng biết rằng
xúc phạm đến nhà vua
là “mất đầu.” Nhưng
không phải v́ thế mà
ngài không dám lên
tiếng. Ngài không
t́m lư do để khước
từ. Ngài không t́m
cách thế để ngụy
biện, nhưng ngài đă
t́m cách để gióng
lên tiếng nói, để
cảnh báo cho vua
Đavít biết lỗi lầm
của ḿnh. Và Đavít
đă nhận lỗi và sửa
lỗi.
Gióng lên tiếng nói
để giúp người khác,
ngay cả những vị
lănh đạo trong giáo
hội nhận biết lỗi
lầm của họ, không
phải là chống đối họ
và chống đối giáo
hội, cũng không phải
là ghét họ và ghét
giáo hội, nhưng trái
lại là thương họ và
thương giáo hội, v́
chúng ta c̣n biết
quan tâm đến họ và
quan tâm đến giáo
hội.
Thương có nhiều cách
thương. Có những bà
mẹ yêu thương con
cái một cách vụng
về. Con cái muốn ǵ
được nấy, và lại c̣n
bao che những thói
hư tật xấu của con
đến nỗi người cha
không cách nào có
thể biết được những
sai lỗi của con cái
để giáo dục và sửa
dạy chúng. Và rồi
một ngày nào đó,
chúng sẽ bỏ bê công
việc học hành để
sống cuộc đời ăn
chơi hưởng thụ,
chẳng cần đến tương
lai th́ mọi sự đă
quá trễ.
Thương yêu bố mẹ
cũng thế. Có những
người v́ thương yêu
bố mẹ nên không bao
giờ dám nói ǵ động
đến bố mẹ ngay cả
khi biết rơ bố mẹ có
những điều sai lỗi.
Đó cũng là một cách
thương. Nhưng những
cách thương như thế
th́ tốt hay xấu?
Chúng ta cần phải
trưởng thành trong
cách sống, trong sự
hiểu biết, cũng như
trong sự phán đoán.
Yêu không phải là
bao che, là dung
túng. Nhưng yêu là
giúp họ nhận thức,
là giúp họ thăng
tiến, là giúp họ
nhận biết cái sai
của họ để họ cải
thiện và vươn lên.
Chính v́ thế, những
người gióng lên
tiếng nói để giúp
người khác thấy cái
sai lỗi của ḿnh để
họ cải thiện như
tiên tri Nathan đă
làm đối với vua
Đavít, họ là những
con người can đảm và
trưởng thành trong
cách sống và cách
yêu. Họ sống cách
sống của con người
trưởng thành, và yêu
cách yêu của con
người hiểu biết. Yêu
là quan tâm, là giúp
người ḿnh yêu thăng
tiến. Họ không chống
đối ai, cũng không
chống đối giáo hội.
Họ phân biệt rất rơ
ràng: CON NGƯỜI và
HÀNH ĐỘNG. Mọi người
đều là anh em một
nhà ngay cả những
người không cùng chí
hướng. Họ không
chống đối con người,
nhưng họ chống đối
hành động sai lầm
của con người ấy. Họ
chống đối hành động
thiếu trong sáng của
con người ấy. Họ
chống đối hành động
thiếu ngay thật của
con người ấy. Họ
chống đối sự quanh
co, gian dối của con
người ấy. Họ chống
đối sự ích kỷ, hèn
nhát của con người
ấy. Họ chống đối sự
tham quyền cố vị của
con người ấy. Họ
chống đối sự thiếu
trách nhiệm của con
người ấy. Và một khi
người ấy biết nh́n
nhận hành động sai
trái của ḿnh và cải
thiện, họ đâu có ǵ
để chống đối, v́ họ
không chống đối con
người mà chỉ chống
đối những hành vi
sai trái cố chấp
của họ để giúp họ
cải thiện và vươn
lên. V́ thế, thay v́
trách họ, thay v́
ghét họ, chúng ta
phải biết ơn họ,
chúng ta phải yêu
thương họ, v́ nhơ có
họ mà chúng ta mới
cải tiến, và cũng
nhờ có họ mà GIÁO
HỘI VÀ XĂ HỘI mới có
những vị lănh đạo
xứng đáng hơn, tốt
đẹp hơn.
Nếu không có tiên
tri Nathan anh dũng,
có lẽ vua Đavít vẫn
c̣n ngụp lặn trong
vũng lầy của tội lỗi,
và vương quốc của
ngài đă không có
ngày huy hoàng hạnh
phúc của thời vàng
son đó.
Lời Chúa là một cái
ǵ sống động và hữu
hiệu. Lời đó được
nói với Đavit qua
một người khác.
Đavit cần một người
trung gian để đưa
ông đến việc chấp
nhận và xưng thú tội
ḿnh: “Tôi đă phạm
tội chống lại Giavê”.
Bao lâu chúng ta c̣n
che dấu lỗi ḿnh,
bấy lâu chúng ta c̣n
cảm thấy ḿnh không
được đón nhận. Khi
chúng ta thật sự
chấp nhận sự đón
nhận của Thiên Chúa
và tin rằng sự đón
nhận của Ngài là vô
giới hạn, bấy giờ
chúng ta mới có thể
xưng thú tội ḿnh.
Việc chúng ta dấu
tội là một dấu chỉ
cho thấy chúng ta
không hoàn toàn tin
vào t́nh yêu Thiên
Chúa. Nó nói lên một
sự thiếu kém ḷng
tin.
Thỉnh thoảng, chúng
ta gặp những người
không biết chấp nhận
lỗi ḿnh, không bao
giờ biết nói lên lời
xin lỗi, họ là những
con người đáng được
thương hại v́ họ là
những con người đau
khổ hơn cả bỡi sự
bất an của tâm hồn
họ. Sự an b́nh không
t́m được trong sự
che dấu nhưng trong
sự tha thứ. Bấy giờ
sự tha thứ mặc khải
cho họ một chiều sâu
mới trong t́nh yêu
Thiên Chúa. Trong
giây phút tha thứ,
chúng ta cảm nghiệm
được t́nh yêu của
Ngài lớn lao hơn
những lầm lỗi của
chúng ta và sự chấp
nhận của Ngài là vô
điều kiện. Sự tha
thứ tạo nên một mối
giây liên hệ mới
giữa con người và
Thiên Chúa. Chỉ có
những con người có
sự can đảm dám xưng
thú tội ḿnh mới có
thể thật sự chấp
nhận chính ḿnh và
t́m thấy được sự an
b́nh mà thế gian
không thể ban cho và
lấy đi được.