ĐẮC NHÂN TÂM

 

Chuyển Dịch: Nguyễn Hiến Lê

 

 

Xả Hơi

     Nhiều Người mắc cái tật nói nhiều quá, khi muốn kẻ khác tin theo ḿnh. Nhất Là những người bán hàng thường mắc cái tật đó hơn cả. Phải để cho Người khác trút bầu tâm sự của họ ra. Họ biết rơ hơn bạn công việc Của họ, vấn đề của họ. Hỏi họ vài câu rồi để họ mặc ư "diễn thuyết".

      Nếu bạn không đồng ư với họ, tất cả bạn muốn ngắt lời họ. Nhưng Xin đừng. Nguy hiểm lắm. Khi họ chưa được thỏa ḷng bày tỏ kỹ hết những ư của họ, th́ họ không nghe bạn đâu! Bạn hăy kiên tâm và không thiên Vị, chịu khó chú hết ư nghe họ cùng khuyến khích cho họ bày tỏ hết Tư tưởng sâu kín của họ ra.

      Thuật đó Có kết quả mỹ măn trong công việc làm ăn không? Xin bạn hăy nghe chuyện Một người vô ích mà bắt buộc phải dùng thuật ấy.

      Một trong những hăng sản xuất xe hơi lớn nhất ở Mỹ yêu cầu các nhà Sản xuất da cho mẫu để làm niệm xe. Vụ làm ăn đó lớn lắm, v́ giao Kèo sẽ thi hành trong một năm. Mỗi nhà bán da đều cho người thay mặt Mang mẫu hàng lại. Hội đồng quản trị hăng xe hơi xem xét kỹ các mẫu Hàng rồi, mời các người thay mặt đó lại một lần cuối cùng để bênh Vực thứ hàng của họ. Đó là cơ hội tối hậu để được mối hàng hay không.

      Tới phiên ông G. B. R., một trong ba người bán hàng. Nhưng buổi sáng Hôm đó, ông thức dậy, thấy cuống họng đau lắm.

      Ông ta kể lại: Tôi mất hẳn tiếng. Chỉ có thể nói khàn khàn, nho nhỏ Không ai nghe rơ được cả.

      Tôi được Đưa vào một pḥng. Tại đó đă có viên kỹ sư coi xưởng dệt, viên chủ Sự coi việc mua, viện chủ sự coi việc bán va ông hội trường công ty. Tôi giắng hết sức để nói, nhưng chỉ phát ra được một tiếng khàn khàn.

      Chúng tôi ngồi chung quanh một cái bàn tṛn. Tôi liền viết lên tờ Giấy câu nầy: "Thưa các Ngài, tôi xin lỗi các Ngài: tôi đau cuống họng Nói không ra tiếng".

      Ông hội trường Nói: "Tôi sẽ nói thay ông". Mà thật vậy, ông ta nói thay tôi. Ông Đưa những mẫu hàng của tôi ra, và khoe nó tốt. Một cuộc bàn căi hăng Hái nổi lên v́ ông hội trường thay lời cho tôi, cho nên ông bênh vực Hàng của tôi. Tôi chỉ dự vào cuộc thảo luận đó bằng cách mĩm cười, Nhún vai và làm vài điệu bộ.

      Kết Quả cuộc tranh luận lạ lùng đó, là hăng xe kư giao kèo với hăng của Tôi và xin cho bạn hay rằng, giao kèo kư kết mua tới một triệu thước Da, đáng giá 1.600.000 mỹ kim. Chưa bao giờ tôi lănh được một mối hàng Quan trọng như vậy.

      Tôi biết rằng nếu Tôi nói được như thường th́ tôi đă mất mối hàng đó, v́ tôi có một Quan niệm hoàn toàn lầm lẫn về cách mời hàng. Nhờ trường hợp bất Ngờ đó mà tôi thấy rằng im đi, để người khác nói, lại lợi nhiều cho Ta.

      Ông Joseph S. Webb, thanh tra công Ty điện khí ở Philadelphie, cũng t́m thấy chân lư đó khi ông thanh tra Tại Pensylvanie. Ông cùng viên đại lư tại miền đó đi thăm một khu có Nhiều người Hoa Lan làm chủ trại.

      Khi Đi qua một gian nhà sạch sẽ, ông hỏi: "Tại sao bọn này không dùng điện?" Viên đại lư trả lời bằng giọng chán nản: "Họ keo bẩn lắm, vô phương Kế. Mà họ lại c̣n ghét công ty của ta nữa. Tôi đă thử đúng cách... Vô hy vọng".

      Ông Webb nói: Mặc dầu Vậy, ta cứ thử xem.

      Ông gơ cửa. Cửa He hé mở, để tḥ cái mũi của một bà già ra. Bà ấy tên là Drukenbrod.

      Ông Webb sau này kể lại: Khi trông thấy chúng tôi, ba ta đóng mạnh cánh Cửa lại một cái rầm! Ngay trước mũi chúng tôi. Tôi lại gơ cửa nữa: Bà ta lại hiện ra, nhưng lần này để mạt sát chúng tôi và công ty chúng Tôi...

      Tôi bèn cho ấy hay rằng: Thưa Bà, tôi ân hận đă làm phiền bà. Tôi lại đây không phải v́ điện đâu, Mà chỉ v́ muốn mua của bà vái cái trứng gà thôi.

      Bà ta hé mở cánh cửa rộng thêm chút nữa rồi nh́n chúng tôi từ đầu Đến chân, với một vẻ nghi ngờ.

      Vâng, Tôi thấy những con gà ấp của bà tốt quá, giống gà Tàu phải không, Thưa bà? ... Tôi muốn xin bà bán cho tôi một chục trứng mới.

      Tánh ṭ ṃ của bà bị kích thích. Lần nầy bà mở toang cửa ra hỏi: Sao ông biết là gà Tàu? . Chính tôi cũng nuôi gà, và chưa từng thấy gà Nào tốt như gà bà.

      Bà ta hỏi tôi, Có vẻ ngờ vực: Nếu vậy, ông đă có trứng rồi, sao c̣n hỏi mua? V́ Gà của tôi là gà ta, đẻ trứng trắng. Mà bà biết rằng trứng gà ta Làm bánh không tốt bằng trứng gà Tàu. Vả lại nhà tôi nhất định làm Bánh cho thật ngon kia.

      Bà Druckenbrod Tiến hẳn ra ngoài cửa, vẻ mặt dễ chịu hơn. Trong lúc đó, tôi ngó chung Quanh và thấy một gian nhà làm bơ, pho mát, bề ngoài có vẻ sạch sẽ. Tôi liền tiếp: Mà tôi dám cá với bà rằng bầy gà của bà có lời Nhiều hơn là số sữa của ông nhà.

      Trúng rồi đấy! Cá cắn câu rồi. Bà ta vinh hạnh tuyên bố rằng trứng Lời hơn là bơ, sữa. Nhưng không thế nào nói cho lăo gia cứng cổ và Xuẩn đó nghe được hết.

      Bà ta mời chứng Tôi đi coi chuồng gà. Tôi thấy bà chế ra được đồ vật tài t́nh và tôi Tỏ lời khen. Tôi chỉ cho bà vài món trộn cho gà ăn và những nhiệt Độ không khí có lợi nhất cho gà. Tôi lại nhờ bà chỉ bảo tôi nhiều Điều. Rồi chúng tôi thành đôi bạn tri kỷ, kể lể tâm sự với nhau.

      Được một lúc, bà ta nói rằng vài người hàng xóm đă cho mắc điện vào Chuồng gà và thấy kết quả mỹ măn. Bà xin tôi thành thực cho biết ư kiến nên bắt chước họ không.

      Hai Tuần sau, đàn gà Tàu của bà Druckenbrod vui vẻ cúc cúc và bớt đất Dưới ánh sáng đèn điện.

      Tôi được Thêm một khách hàng nữa bà ta được nhiều trứng thêm v́ gà đẻ nhiều Hơn. Cả hai chúng tôi đều hài ḷng.

      Nhưng nếu tôi không để cho bà ta nói trước, nói cho thỏa thích, rồi Tự ư tin rằng mắc điện vào nhà là lợi, th́ tôi có được kết quả đó Không?

      Có những kẻ như vậy: để ư Họ mua chứ không mời ép được. Mới rồi, trong tờ báo New york Herald Tribune, một hăng nọ có đăng quảng cáo cần một người vó tài năng Và kinh nghiệm đặc biệt. Ông Charles T. Cubellis viết thư xin việc và Vài ngày sau nhận được giấy mời. Không để mất một phút, ông lại ngay Đường Wall Street thu hết thảy những tài liệu về người sáng lập và ông chủ hăng hiện tại., Trong khi nói chuyện với ông chủ đó, ông Cubellis Nói: "Tôi sẽ lấy làm hân hạnh lắm, nếu được giúp việc một hăng có Quá khứ rực rỡ như hăng ông... H́nh như ông bắt đầu ganh đua trên trường Thương mại từ hồi hai mươi tám tuổi, và vốn chỉ vỏn vẹn có một pḥng giấy nhỏ Và người giúp việc chỉ có mỗi một thư kư đánh máy. Phải như vậy không, Thưa ông?"

      Phần nhiều những người Đă thành công thích nhớ lại những khó khăn buổi đầu. Ông nầy cũng Không ra ngoài lệ đó. Ông đă mở hăng với cái vốn 450 mỹ kim và một ư mới trong đầu. Ông đă thắng được hết những nổi thất vọng, những Lời phúng thích cay chua, làm việc 12 giờ tới 16 giờ một ngày, chủ nhật Hay ngày lễ cũng vậy. Mà thật t́nh ông đắc chí là phải. Kể lại những Chuyện đó, ông hoan hỉ vô cùng.

      Sau Cùng, ông hỏi qua loa về lư lịch ông Cubellis rồi mời ông phó hội trưởng Lại nói: "Tôi tưởng ông này giúp việc cho chúng ta được".

      Ông Cubellis đă chịu khó kiếm tài liệu về ông chủ mà ông muốn được Giúp việc. Như vậy ông tỏ rằng ông quan tâm tới chủ và xí nghiệp của ông ta. Ông lại khuyến khích cho ông chủ nói. V́ vậy mà gây được thiện Cảm rất dễ dàng.

      Chúng ta nên nhớ Rằng bạn thân của chúng ta thích nói về những tài năng của họ hơn Là thích nghe ta kể những tài năng của ta. La Rochefoucauld nói: "Ta tỏ Ra hơn bạn th́ bạn sẽ thành kẻ thù của ta, chịu nhường bạn th́ bạn sẽ Liên kết với ta.

      Thực vậy, khi họ Hơn ta, họ muốn tỏ sự quan trọng của họ ra; nếu trái lại, họ thấy Kém ta th́ họ sẽ ganh ghét ta.

      Một Câu phương ngôn Đức nói: "Không có nỗi vui nào hoàn toàn đầy đủ bắng Cái vui hiểm ác được thấy kẻ trước kia ḿnh thèm muốn địa vị, nay bị Sa cơ lỡ bước".

      Thật vậy, chắc có Nhiều bạn thân của ta thấy chúng ta lỡ làng vui hơn là thấy chúng ta Sung sường.

      Cho nên phải kín đáo: Đừng Nói tới sự thành công của ta; như vậy người chung quanh chắn chắc sẽ Vui ḷng. Văn sĩ Irwin Cobb hiểu điều ấy. Một hôm tại ṭa án, khi đứng Làm chứng cho một người bạn, một ông luật sư nói với ông: "Thưa ông, Tôi biết rằng ông là một trong những văn sĩ nổi danh ở Mỹ, có phải Không ạ?" Ông Cobb trả lời: "Thưa ông, có lẽ tôi chỉ là người gặp Nhiều may mắn nhất mà thôi".

      Chúng Ta phải nhũn nhặn v́ chúng ta là phàm nhân. Trăm năm nữa, bạn và tôi Đều không c̣n nữa và chẳng ai c̣n nhớ tới chúng ta cả. Đời thật ngắn Ngủi. Có biết bao việc nên làm, hơi đâu bắt kẻ chung quanh ta phải nghe Ta kể lể những đức tính, những thành công của ta. Nên để cho họ nói. Mà nghĩ cho kỹ, chúng ta có ǵ đáng tự phụ đâu? Bạn có biết ngu xuẩn Với thông minh khác nhau ra sao không? Rất ít: chỉ hơn kém nhau một chút Xíu chất i ốt trong hạch giáp trạng tuyến của ta. Nếu một y sĩ mổ hạch, Lấy chất i ốt trong đó ra th́ bạn sẽ thành ra ngu xuẩn. Chỉ vài giọt I ốt mà tiệm bào chế nào cũng có bán, nên bạn khỏi phải sống trong Các dưỡng đường dành cho những kẻ bất thành nhân. Chỉ nhờ có bấy nhiêu Đó thôi: vài giọt i ốt! Thật chẳng có chi đáng khoe khoang hết!

      Vậy, muốn cho người khác theo ư bạn, th́...Bạn cứ để cho người đó nói Cho thỏa thích