SỐNG THÁNH

PHƯƠNG THẾ THÁNH HÓA BẢN THÂN

    L. M. Minh Vận, CMC

Chương 6

NHÂN LOẠI

TRONG ĐỜI SỐNG SIÊU NHIÊN

Tiết Hai

LẬP CÔNG PHÚC

Sự sống siêu nhiên không những phải duy trì mà còn cần phải làm tăng triển luôn mãi bằng cách lập thêm công phúc.

Để việc làm của chúng ta lập nên công phúc đáng Chúa ân thưởng, trước hết chúng ta cần phải hiểu thế nào là hành vi nhân linh; thứ đến, công việc đó phải được thực hiện trong sự tự do chân thật không bị ép buộc; sau cùng, lại phải được thực hiện với một lương tâm chân chính.

1. Hành Vi Nhân Linh: Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Sự tự do làm cho con người trở thành một chủ thể luân lý. Khi hành động một cách suy nghĩ, thì có thể nói con người là cha đẻ của các hành vi của mình. Các hành vi nhân linh, nghĩa là những hành vi được chọn sau một phán đoán của lương tâm, thì có tính luân lý: Chúng tốt hoặc xấu" (Catechismus # 1749).

Cũng theo giáo huấn của Giáo Hội: "Một ý hướng tốt (như giúp đỡ tha nhân) không làm cho một hành vi tự nó xấu (như nói dối, nói xấu) trở thành tốt hoặc công chính. Cùng đích không biện minh cho các phương tiện. Bởi vậy, không thể biện minh cho việc kết án một người vô tội, coi đó là phương tiện hợp pháp để cứu một dân tộc. Trái lại, một ý hướng xấu được thêm vào (như hư vinh) sẽ khiến cho một hành vi tự nó có thể tốt (làm phước bố thí) trở nên xấu" (Catechismus  # 1753).

2. Tự Do Chân Thật: Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Thiên Chúa sáng tạo con người có lý trí và ban cho con người phẩm giá của một ngôi vị có sáng kiến và làm chủ các hành vi của mình. Thiên Chúa để cho con người tự quyết định lấy, để nó có thể tự mình tìm kiếm Đấng Tạo Hóa của nó và đạt tới sự hoàn hảo đầy đủ và diễm phúc" (Catechismus  # 1730).

3. Lương Tâm Chân Chính: Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Nơi đáy lương tâm của mình, con người khám phá ra sự hiện diện của một luật mà con người đã không tự ban cho mình, và con người buộc phải vâng phục. Tiếng nói này không ngừng thúc giục con người hãy yêu mến và thực hiện điều thiện, và xa tránh điều ác. Tiếng nói này vẫn vang lên nơi sâu thẳm của tâm hồn con người vào những lúc cấp thời. Đó là luật được Thiên Chúa in sâu vào lòng con người. Lương tâm là trung tâm điểm sâu thẳm nhất và bí ẩn nhất của con người, đó là cung thánh nơi mà con người ở một mình với Thiên Chúa và là nơi con người nghe thấy tiếng của Ngài" (Catechismus # 1776).

I. GIÁ TRỊ VIỆC THIỆN

Mọi công việc chúng ta thực hiện với chủ ý siêu nhiên, làm cách tự do trong lúc linh hồn đang sống trong sủng trạng, đều được gọi là việc thiện.

Mỗi việc thiện chúng ta thực hiện đều có ba giá trị công phúc sau đây:

1. Giá Trị Lập Công: Nhờ việc thiện đó, chúng ta được tăng thêm Ơn Thánh ở trần gian và tăng vinh phúc trên Thiên Quốc đời sau.

2. Giá Trị Đền Tội:  Nhờ việc thiện đó, Chúa được hài lòng, ban thêm Ơn Thánh, tha thứ tội lỗi, tha hết hoặc một phần các hình phạt chúng ta đáng chịu ở đời sau.

3. Giá Trị Cầu Khẩn: Nhờ việc thiện đó, Chúa ban thêm ơn phúc cho chúng ta và cho các linh hồn. Theo Thánh Toma, việc thiện chúng ta thực hiện có giá trị như lời cầu nguyện, vì: "Bao lâu chúng ta hướng tâm trí, lời nói, việc làm về Chúa, là bấy lâu chúng ta cầu nguyện".

II. ĐIỀU KIỆN TĂNG CÔNG PHÚC

1. CÔNG PHÚC LÀ GÌ

Theo phương diện tự nhiên, người làm một việc hữu ích cho xã hội thì có công; mà đã có công thì đáng được ân thưởng cân xứng. Do đó, công là quyền được ân thưởng.

Theo phương diện siêu nhiên, việc thiện được thực hiện với mục đích siêu nhiên, cũng đáng được ân thưởng bằng công phúc siêu nhiên là thêm Ơn Thánh và vinh phúc đời sau. Thực ra, chúng ta không đáng ân thưởng, nhưng vì lòng nhân từ Chúa hứa ban và nhờ công nghiệp Chúa Kitô.

Có hai thứ công phúc:

* Công Phúc Tương Đáng (De condigno):  Là khi có sự công bằng giữa việc thiện và phần thưởng, nghĩa là đã có công thì cũng đáng được ân thưởng cân xứng.

* Công Phúc Tương Xứng (De congruo): Là người lãnh phần thưởng có xứng đáng hay không; vì nếu người đó đang sống trong tình trạng tội lỗi, không có ơn nghĩa với Chúa, thì dù có làm việc thiện, cũng không đáng lãnh phần thưởng Chúa ban.

2. ĐIỀU KIỆN LẬP CÔNG PHÚC

Một việc thiện đáng công phúc phải hội đủ năm điều kiện sau đây:

1. Phải là việc làm hoàn toàn tự do.

2. Phải là việc làm vì lý do siêu nhiên.

3. Phải đang sống trong sủng trạng.

4. Phải đang sống ở trần gian.

5. Phải được Chúa hứa ban.

III. PHƯƠNG THẾ TĂNG CÔNG PHÚC

Để tăng thêm công phúc, cần các điều kiện sau đây:

1. ĐIỀU KIỆN CHỦ QUAN

Xét về phía chủ thể, cần bốn điều kiện:

* Mức Độ Ơn Thánh Trong Linh Hồn: Để lập công, linh hồn phải đang sống trong sủng trạng. Mức độ Ơn Thánh càng cao, càng được Chúa hài lòng và đáng Ngài ân thưởng.

* Mức Độ Kết Hợp Với Chúa Giêsu: Chúa Giêsu là nguồn mọi ơn siêu nhiên, càng gần nguồn càng dễ lãnh nhận dồi dào. Chúa đã dùng dụ ngôn cây nho để dạy chúng ta chân lý này: "Thầy là thân cây nho, các con là cành. Ai ở trong Thầy, Thầy ở trong kẻ ấy, tất nhiên sẽ sinh nhiều hoa trái" (Jn 15:5).

* Chủ Ý Trong Sạch Khi Làm Việc:  Chủ ý trong sạch là phần quan trọng nhất trong các việc chúng ta làm. Một việc thiện được làm lúc đang sống trong sủng trạng, tất nhiên được công phúc; nhưng nếu thêm chủ ý về nhân đức nào, nhất là vì lòng yêu mến Chúa và càng nhắc lại chủ đích ấy càng được thêm nhiều công phúc.

   * Tâm Tình Sốt Sắng Khi Làm Việc: Cũng một việc thiện, nhưng làm với lòng sốt sắng hăng hái, chăm chỉ hơn, sẽ đáng được Chúa ban nhiều công phúc hơn.

2. ĐIỀU KIỆN KHÁCH QUAN

Ngoài điều kiện người làm, còn cần xét tới bốn điều kiện của việc làm như sau:

* Phẩm Chất: Việc thiện hướng về chủ đích cao hơn thì công phúc nhiều hơn, đặc biệt là vì lòng yêu mến Chúa.

* Số Lượng: Bố thí nhiều thì có công phúc hơn bố thí ít; nhưng tùy hoàn cảnh, như truyện góa phụ nghèo nàn trong Tin Mừng.

* Thời Giờ: Việc hy sinh mất nhiều thời giờ hơn, chịu khổ cực dai dẳng hơn, tất nhiên được nhiều công phúc hơn.

* Vất Vả: Việc làm khó khăn vất vả hơn, đòi hy sinh quảng đại hơn, nhất là nhiệt độ lòng yêu mến Chúa cao hơn, sẽ được công phúc nhiều hơn.