SỐNG THÁNH

PHƯƠNG THẾ THÁNH HÓA BẢN THÂN

    L. M. Minh Vận, CMC

TẬP HAI

THÁNH HÓA KHOA

Thực Hành

THÁNH HÓA KHOA THỰC HÀNH

Chương 3

THỐNG HỐI CẢI THIỆN

A. KHÁI NIỆM ĐỨC THỐNG HỐI

Sau việc cầu nguyện, thống hối là phương thế hiệu nghiệm nhất để thanh tẩy tâm hồn khỏi tội lỗi đã phạm và đề phòng những dịp tội sẽ xảy tới. Vậy thống hối là gì?

* Là thú nhận mình là tội nhân đã xúc phạm đến Chúa và chân nhận tội ác đáng ghê tởm, phản bội tình yêu thương của Chúa và đáng Ngài trừng phạt. 

* Là hối tiếc về tội lỗi đã phạm, xin ơn tha thứ và quyết tâm không bao giờ dám xúc phạm đến Chúa nữa.

* Là đền tạ những lỗi lầm đã phạm và quyết chí cải thiện đời sống, canh tân tâm hồn, sống đẹp lòng Chúa hơn.

Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Thống hối ăn năn là hành vi đầu tiên của hối nhân: Đó là một sự đau đớn của tâm hồn và ghét bỏ tội mình đã phạm, với quyết tâm sẽ không phạm tội nữa trong tương lai". "Khi sự ăn năn xuất phát từ lòng yêu mến Thiên Chúa trên hết mọi sự, thì được gọi là ăn năn "tuyệt hảo" (ăn năn vì Đức Ái, vì mến Chúa). Sự ăn năn này tha thứ các tội nhẹ, và cũng cho chúng ta được ơn tha thứ các tội trọng khi có kèm theo quyết tâm sẽ đi xưng tội ngay khi có thể" (Catechismus # 1451-1452).

B. TỘI LỖI, LÝ DO THỐNG HỐI

Thánh Augustinô dạy: "Tội là lời nói, việc làm, ước muốn phản lại luật Chúa". Vì thế, phạm tội là bất tuân phục mệnh lệnh Chúa, phản lại thánh ý Ngài, coi thường uy quyền, bất kính và phản bội tình yêu thương của Ngài.

Để thành tội gồm có hai yếu tố:

+ Ý thức đầy đủ về ác tính của tội đã phạm.

+ Phải hoàn toàn chấp nhận.

I. TỘI TRỌNG

1. Tội trọng là gì ?

Tội trọng là phản lại luật Chúa trong điều nặng. Nó làm cho linh hồn xa lìa Chúa, mất ơn nghĩa với Ngài; khiến linh hồn hướng về thụ tạo cách vô trật tự, coi thụ tạo hơn cả Chúa. Nó tác hại bản tính, ý chí con người cách nặng và làm đảo lộn trật tự xã hội.

Để quyết là tội trọng phải hội đủ ba yếu tố sau:

      * Phạm luật Chúa trong điều nặng.

      * Ý thức đầy đủ về điều đã phạm đó.

      * Phải hoàn toàn ưng thuận.

2. Bản chất tội trọng

Tội trọng là căn nguyên mọi bất chính, xúc phạm đến Thiên Chúa toàn năng, cao cả và đầy tình yêu thương, dám phản bội Ngài và kết án tử hình Chúa Cứu Thế.

Bản chất tội trọng có bốn đặc tính sau:

* Bất Tuân: Phạm tội là bất tuân lệnh Chúa, vì Ngài là Thiên Chúa cao cả; còn chúng ta là thụ tạo thấp hèn có nghĩa vụ phải tuyệt đối thuần phục Ngài. Nhưng vì một lạc thú đê hèn, một lợi lộc mau qua, chúng ta đã cố tình xúc phạm đến Ngài.

* Bất Công: Phạm tội là bất công, vì Chúa dựng nên chúng ta vì Chúa và là sở hữu của Ngài; chúng ta có nghĩa vụ phải tôn thờ và làm hiển danh Ngài. Nhưng chúng ta đã vi phạm đến quyền lợi và vinh dự đó khi phạm tội.

* Bất Hiếu: Phạm tội là bất hiếu vô ơn, vì Chúa là Cha Nhân Từ hằng yêu thương săn sóc chúng ta. Là con mà chúng ta dùng ơn Chúa ban để phản bội và chống lại Ngài.

* Phạm Thượng: Phạm tội là phạm thượng, vì chúng ta chỉ là một thụ tạo mà dám tuyên án tử hình Chúa Cứu Thế, như lời Thánh Phaolô: "Đức Kitô đã chịu tử hình vì tội lỗi chúng ta" (Rom 5:8). Và Thánh Gioan đã thêm: "Người đã tẩy sạch chúng ta trong Máu Thánh Người" (I Jn 1:7).   

Ngày nay, tuy Chúa không còn đau khổ nơi thân xác nữa, nhưng tội lỗi chúng ta phạm vẫn tiếp tục xúc phạm đến Chúa, phản bội tình yêu thương Ngài; mỗi lần phạm tội là như đóng đanh Chúa Cứu Thế lại vậy.

3. Ác quả tội trọng

Tội trọng trục xuất Chúa Ba Ngôi ra khỏi tâm hồn chúng ta và đón quỉ dữ vào thống trị bản thân mình.

* ÁC QUẢ TẠI TRẦN GIAN

+ Tiêu diệt Ơn Thánh là nguồn sự sống siêu nhiên.

+ Làm khánh tận các Thiên Phú Đức, Hồng Ân Thánh Linh và các Ơn Hiện Trợ giúp chúng ta làm các việc phúc thiện.

+ Làm tiêu tan hết Kho Tàng Ơn Phúc chúng ta đã lập được. Do đó, khi còn trong trạng thái tội trọng, các việc thiện chúng ta làm không đáng công gì.

+ Chúng ta mất ơn làm con Chúa, thành kẻ phản bội và trở nên nô lệ tội lỗi và quỉ dữ hỏa ngục (xem Jn  8:34).

+ Linh hồn chúng ta ra xấu xa, mất bình an, ý chí ra suy nhược, tình dục sống lại, lương tâm bị cắn rứt.

* ÁC QUẢ Ở ĐỜI SAU

Nếu chết đang khi mắc tội trọng, linh hồn phải trầm

đọa hỏa ngục với hai thứ khổ hình:

* Khổ Hình Tâm Linh: Hình phạt không được hưởng kiến tôn nhan Chúa trong Hạnh Phúc Vĩnh Cửu, như Chúa đã hứa ban cho kẻ có ơn nghĩa với Ngài. Đó là một cực hình khủng khiếp nhất.

* Khổ Hình Thể Xác: Hình phạt bị lửa thiêu đốt, lửa thật nhưng khác với lửa trần gian. Nó hành hình thân xác vì đã đồng lõa với linh hồn xúc phạm đến Chúa.

Giáo Hội dạy về hình phạt trong Hỏa Ngục: "Chúng ta không thể hiệp nhất với Thiên Chúa, nếu không tự do lựa chọn yêu mến Ngài. Nhưng chúng ta không thể yêu mến Thiên Chúa, nếu chúng ta phạm tội cách nặng nề chống lại Ngài, chống lại tha nhân hoặc chống lại bản thân chúng ta: "Ai không yêu mến thì ở trong sự chết. Ai ghét anh chị em mình thì nó là tên sát nhân, mà anh chị em biết không một kẻ sát nhân nào có sự sống vĩnh cửu trong mình" (Catechismus #1033).

4. CHÚA GỚM GHÉT TỘI LỖI

Vì tội lỗi xúc phạm đến Chúa, bị Chúa gớm ghét và trừng phạt tội nhân cân xứng.

* Các Thần Phản Ngụy: Trước kia là con cái được Chúa yêu thương, nhưng bất tuân, phản bội, bị Chúa trục xuất khỏi Thiên Đàng và trần đọa trong hỏa ngục.

* Ông Bà Nguyên Tổ: Cũng là con cái được Chúa yêu thương, nhưng vì bất tuân phản bội, bị thâu hồi các ơn siêu nhiên và ngoại nhiên, mất ơn nghĩa với Chúa, bị trục xuất khỏi Cảnh Diệu Quang, phải làm lụng vất vả, phải chết; rồi sau cùng, còn lưu truyền ác quả tội lỗi đó cho toàn thể miêu duệ.

* Chúa Kitô Tử Hình: Đấng Rất Thánh Thiện và Tinh Tuyền phải lãnh án tử  hình để đền tạ Đức Công Bằng Thiên Chúa vì tội lỗi chúng ta, như lời tiên tri Isaia tiên báo: "Ngài đã bị thống khổ, bị nghiền nát vì tội lỗi chúng ta" (Is 53:5 ).

II. TỘI NHẸ

1. TỘI NHẸ LÀ GÌ          

Tội nhẹ là phạm luật Chúa trong điều nhẹ hoặc trong điều nặng, nhưng chưa ý thức đầy đủ và chưa hoàn toàn ưng thuận. Nó không làm cho chúng ta mất ơn nghĩa với Chúa, nhưng cũng gây tổn thương sự sống siêu nhiên, khiến linh hồn chúng ta ra suy nhược, các đam mê thú tính sống lại, dần dần tới chỗ sa phạm tội trọng dễ dàng.

2. BẢN CHẤT TỘI NHẸ

* Tội Nhẹ Cố Tình: Tội nhẹ cố tình là làm sỉ nhục Chúa, vì tôn trọng ý riêng mình và thụ tạo hơn cả Chúa; là bất hiếu vô ơn với Chúa đã chết vì thương yêu chúng ta. Tội nhẹ tuy không phản bội Chúa như tội trọng, nhưng cũng làm phiền lòng Ngài và gây trở ngại cho chúng ta trên đường tiến đức, nhất là nơi những linh hồn sống Đời Thánh Hiến, vì được Chúa yêu thương hơn, phải làm vui lòng Chúa hơn.

* Tội Nhẹ Yếu Đuối: Tội nhẹ yếu đuối là những sơ suất, khiếm nhã của con người tự nhiên; tuy không cản trở ơn Chúa, nhưng các linh hồn được tuyển chọn cũng phải cẩn phòng và gắng khử trừ bao nhiêu có thể những nguyên cớ gây ra; nó cũng là những tội lỗi đáng kể làm phiền lòng Chúa, vì các linh hồn sống Đời Thánh Hiến được Chúa yêu thương và ban nhiều ơn phúc hơn.

3. ÁC QUẢ TỘI NHẸ CỐ TÌNH

*  ÁC QUẢ TẠI TRẦN GIAN

+ Làm cho linh hồn bớt vẻ trong sáng, huy hoàng, diễm lệ siêu nhiên; vì một linh hồn trong sạch, thánh thiện, tốt đẹp đến nỗi các Thần Trời say mê, Thiên Chúa sủng ái.

+ Làm suy giảm Ơn Thánh, khiến linh hồn bớt quảng đại hăng hái, khó đạt được Hạnh Phúc Chúa hứa ban.

+ Làm tàn lụi lòng sốt sắng, ngại hy sinh, chán luyện đức, thiếu cố gắng, khó chiến thắng cám dỗ. Linh hồn cảm thấy nặng nhọc, dần dần buông thả.

+ Làm cho linh hồn ra khô khan, các đam mê, khuynh hướng xấu sống lại, yếu đuối và sa phạm tội trọng không xa.

*  ÁC QUẢ Ở ĐỜI SAU

Linh hồn còn mắc tội nhẹ phải bị thanh tẩy trong lửa Luyện Ngục, lâu mau tùy tội trạng nhiều ít; vì Chúa trong sạch thánh thiện vô cùng, linh hồn không thể hưởng kiến Ngài, nếu không trong sạch thánh thiện giống Ngài. Thứ đến, vì sự bất hiếu, phản bội tình Chúa yêu thương, nên phải đền tạ Đức Công Bằng Chúa cân xứng. Hơn nữa, trong Luyện Ngục, sự khao khát hưởng kiến Chúa mà chưa được toại nguyện lại là một thứ hình khổ lớn lao nhất cho linh hồn.

Giáo Hội dạy về việc đền bù nơi Luyện Ngục: "Những ai chết trong ân sủng và ân nghĩa của Thiên Chúa, nhưng chưa được thanh tẩy cách trọn vẹn, thì tuy được bảo đảm về Ơn Cứu Độ muôn đời của mình, vẫn phải chịu một thanh luyện sau khi chết, hòng đạt được sự thánh thiện cần thiết để bước vào niềm vui Thiên Đàng" (Catechismus #1030).

III. LÝ DO ĐỂN TỘI

1. ĐỂN TỘI LÀ CÔNG BẰNG

Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Sám hối nội tâm là định hướng lại cuộc đời mình cách triệt để, hết lòng trở lại với Thiên Chúa, thôi phạm tội, tránh xa sự ác, gớm ghét những hành vi xấu xa mà chúng ta đã phạm. Đồng thời phải có sự ước muốn và quyết tâm thay đổi lối sống, với hy vọng nhận được lòng từ bi của Chúa, tin tưởng vào sự trợ lực của ân sủng Ngài. Sự trở lại thật lòng này có kèm theo một sự đau khổ và một nỗi buồn lành mạnh mà các giáo phụ gọi là "sự đau khổ của tâm trí" (animi cruciatus) và "sự sám hối của tâm hồn" (compunctio cordis)" (Catechismus # 1431).

Phạm tội là bất công, bất hiếu và phản bội, vì phạm đến uy quyền và danh dự Chúa. Vì thế, Đức Công Bằng đòi buộc phải đền bù. Thực ra, không bao giờ chúng ta có thể đền tạ cân xứng, vì phạm đến Chúa là Đấng cao cả, là tội nặng vô cùng; nhưng với thiện chí cải thiện đời sống và lòng yêu mến Chúa tha thiết, sẽ được Chúa đoái thương ban ơn tha thứ.

2. ĐỂN TỘI LÀ VIỆC BÁC ÁI

Tội phạm dầu đã được Chúa tha thứ, nhưng còn phải đền bù; nếu chưa đền đủ ở đời này sẽ phải đền ở đời sau, mà đền ở đời này thì dễ dàng và lợi ích hơn, như lời Thánh Kinh: "Đây là thời thuận tiện, là giờ cứu rỗi" (II Cor 6:2), không  những có thể đền bù tội lỗi mà còn lập được công phúc đáng thưởng cho mình và cho các linh hồn.

Việc hy sinh đền tội có công hiệu, hãm dẹp được các khuynh hướng xấu, giảm thiểu các dục vọng do tội lỗi gây ra; lại củng cố thêm nghị lực để tiến bước trên Đường Thánh Thiện; nhất là việc đền tội đó được kết hiệp với công nghiệp Chúa Cứu Thế và Mẹ Đồng Công, với tất cả lòng tin tưởng sốt mến càng đáng Chúa chấp nhận.

IV. PHƯƠNG THẾ ĐỂN TỘI

Với tâm tình thống hối, hãy luôn tưởng nhớ đến các tội lỗi chúng ta đã phạm tới Chúa như lời Thánh Kinh: "Tội tôi hằng ở trước mặt tôi" (Ps 51:5). Không phải để chán nản thất vọng, nhưng để khiêm tốn thú nhận mình là tội nhân, để tự bất tín và tin tưởng cậy trông nơi lòng nhân từ thương xót của Chúa hơn. Nhờ đó, chúng ta tránh bớt được các dịp tội, phòng ngừa các yếu đuối tái phạm. Các việc đền tội chúng ta có thể lợi dụng được trong đời sống hằng ngày là:

1. SẴN LÒNG LÃNH  NHẬN MỌI ĐAU KHỔ

Chúa muốn chúng ta sẵn lòng lãnh nhận mọi đau khổ, bệnh tật, trái ý, nghịch cảnh do Chúa quan phòng gởi đến, để tỏ lòng yêu mến Ngài và lập công đền tội. Công Đồng Tridentinô dạy: "Vì tình thương vô cùng, Chúa mới vui lòng chấp nhận sự nhẫn nại của chúng ta trong lúc đau khổ là việc đền bù tội lỗi, như lời Giáo Hội cầu chúc: Chớ chi các sự đau khổ con chịu sẽ tha tội, thêm ơn phúc và ban Hạnh Phúc Vĩnh Cửu cho con". Thánh Gióp đã nêu cao tấm gương nhẫn nại như lời ngài đã tự vấn: "Chúng ta lãnh nhận điều may mắn nơi  tay Chúa, tại sao chúng ta lại không chịu đựng các điều rủi ro theo theo thánh ý Ngài?" (Job 2:10).

2. CHU TOÀN NHIỆM VỤ THƯỜNG NGÀY

Thánh Kinh quả quyết: "Tuân phục trọng hơn lễ vật hiến dâng" (I Sam 15:22). Thánh ý Chúa đã được tỏ rõ hơn cả trong các nhiệm vụ thường nhật được trao phó. Chu toàn Đức Tuân Phục là chu toàn thánh ý Chúa. Đó là việc tỏ lòng yêu mến Chúa và có giá trị đền tội Chúa yêu thích hơn cả.

3. CHAY TỊNH, LÀM PHÚC BỐ THÍ

Chay tịnh để hãm dẹp thân xác và đền bù tội lỗi là điều rất hữu ích và cần thiết, vì thế, Giáo Hội hằng khuyên nhủ và lập ra Mùa Chay Thánh để nói lên sự quan trọng và cần thiết đó. Chúa Kitô trước khi công khai rao giảng Tin Mừng, Người cũng đã vào rừng chay tịnh 40 ngày đêm để làm gương cho chúng ta noi theo.

Việc chay tịnh thể xác là điều cần thiết và hữu ích, nhưng việc chay tịnh tâm hồn còn cần thiết và hữu ích, có giá trị đền tội hơn bội phần, tức là: "Từ bỏ mình, thận trọng canh giữ ngũ quan, hãm dẹp các tình dục và xúc cảm lăng loàn, nhẫn nại chịu đựng vì lòng yêu mến Chúa hết mọi trái ý trong cuộc sống chung, hoặc do căn cớ nào khác" (H. P. # 85,1).

Làm phúc bố thí cho người nghèo khó là việc bác ái có giá trị đền tội đã được Chúa khuyến khích và trọng thưởng trong Ngày Chung Thẩm, vì Chúa kể những việc bác ái đó như làm cho chính Chúa: "Điều gì các con làm cho một người rốt hết trong anh chị em các con, là các con làm cho chính Cha" (Mt 25:40).