*Nhận định của ĐHY Joachim Meisner về sự sụp đổ của bức tường Berlin *

 

*Đức hồng y nói như sau: "Tôi cũng như bất cứ ai khác, kể cả tất cả các
chính trị gia Đức, đều không bao giờ tưởng tượng được rằng chế độ cộng sản
sắp sụp đổ". Như thế, khi bổ nhiệm một người Đông Đức làm Tổng giám mục tại
Tây Đức, đức Gioan Phaolo II đă gởi đi một tín hiệu rơ ràng như sau: "Thưa
quí vị, hăy chú ư, một biến cố sắp xảy ra".*

* *

*Nhận định của Đức hồng y Joachim Meisner về sự sụp đổ của bức tường Berlin.
*

*Koln**, Đức [CWN, National Catholic Reporter 30/09/2009] - Kính thưa quí
vị, các bạn thân mến. Năm 2009 đánh dấu 20 năm bức tường ô nhục Berlin sụp
đổ và các chế độ cộng sản Đông Âu cáo chung*.


Các vị Giám mục đă từng lănh đạo Giáo hội dưới thời cộng sản ra khỏi hang
toại đạo, lần lượt ra đi hay rút lui khỏi sân khấu. Chẳng hạn, trong chuyến
viếng thăm Cộng Ḥa Tiệp vừa qua của Đức Thánh Cha, Đức hồng y Miloslav Vlk,
Tổng giám mục Praha, loan báo ngài sẽ về hưu vào năm 2010.

Một trong những gương mặt nổi bật dưới thời cộng sản khác là Đức hồng y
Joachim Meisner, đương kim Tổng giám mục Koln, năm nay 76 tuổi và như vậy
cũng đă quá tuổi phải về hưu. Mặc dù không có dấu hiệu cho thấy Đức thánh
cha sẽ chấp thuận đơn xin từ chức của ngài, Đức hồng y Meisner cũng biết
rằng ngài sẽ phải rút lui để nhường chỗ cho một người mới.

Đức hồng y Meisner đă trải qua tuổi thanh xuân và thi hành sứ vụ linh mục
dưới thời cộng sản tại Đông Đức trước khi được thuyên chuyển đến Koln hồi
cuối năm 1988.

Mới đây, ngài đă dành cho tờ báo của giáo phận một cuộc phỏng vấn qua đó
ngài nh́n lại cuộc đời phục vụ của ḿnh dưới thời cộng sản cũng như 20 năm
sau khi bức tường Berlin sụp đổ.

Trong cuộc phỏng vấn, Đức hồng y Tổng giám mục Koln nhắc lại giai thoại ngài
và các bạn ngài đă đốt sách để phản đối việc bị cưỡng bách phải học tiếng
Nga.

Kư giả của Báo "The National Catholic Reporter", xuất bản tại Hoa kỳ, ghi
nhận rằng "Đức hồng y Meisner nổi tiếng là một người sống thẳng nói thật.
Những ai chỉ biết ngài sau năm 1989 đều bị ấn tượng mạnh khi ngài giải thích
rằng ngài đă trải qua nhiều năm để cân nhắc cẩn thận từng lời ăn tiếng nói
dưới chế độ cộng sản. Nhưng ngài nói rằng ngày nay ngài không muốn có giọng
điệu "ngoại giao" nữa".

Tuy nhiên, theo các sử gia, một trong những điểm đáng chú ư nhứt trong nhận
định của Đức hồng y Meisner là: có sự tương phản rơ rệt trong đường lối
ngoại giao của Ṭa thánh với các nước cộng sản Đông Âu dưới thời Đức Phaolo
VI và dưới thời Đức Gioan Phaolo II. Dưới thời đức Phaolo VI, chính sách
thường được mệnh danh là "Ostpolitik" do đức cố Hồng y Agostino Casaroli
thực hiện, có chủ trương ḥa hoản và thích nghi với Liên Xô và các nước cộng
sản Đông Âu. Trong khi đó, đức Gioan Phaolo II lại có đường lối cứng rắn và
thách đố đối với các chế độ cộng sản. Có người c̣n cho rằng đức Phaolo VI có
khuynh hướng hiếu ḥa, c̣n đức Gioan Phaolo II lại có cung cánh "diều hâu".

Theo các sử gia, sở dĩ có sự khác biệt như thế là v́ tư cách của hai vị giáo
hoàng: đức Phaolo VI xuất thân là một nhà ngoại giao, trong khi đó đức Gioan
Phaolo II đă từng là một nhà lănh đạo "kháng cự" với chế độ cộng sản tại Ba
Lan.

Tuy nhiên, Đức hồng y Meisner đưa ra một giải thích khác. Ngài nói rằng đức
Phaolo VI, cũng như ngài và hầu như mọi người vào thời kỳ đó, cho rằng các
chế độ cộng sản tại Đông và Trung Âu có thể kéo dài thêm "hai hay ba trăm
năm nữa", do đó Giáo hội cần phải thích nghi với họ, nếu không, sẽ có nguy
cơ bị bóp nghẹt. Đức Gioan Phaolo II th́ trái lại, tin rằng các chế độ cộng
sản đă tới thời cáo chung và chỉ cần một cái đẩy nhẹ cũng đủ làm cho hệ
thống này sụp đổ dưới sức nặng của nó.

Thật vậy, Đức hồng y Meisner xem việc ngài được đức Gioan Phaolo II bổ nhiệm
làm Tổng giám mục Koln, Tây Đức vào cuối năm 1988 như một trực giác của vị
Giáo Hoàng này.

Đức hồng y nói như sau: "Tôi cũng như bất cứ ai khác, kể cả tất cả các chính
trị gia Đức, đều không bao giờ tưởng tượng được rằng chế độ cộng sản sắp sụp
đổ". Như thế, khi bổ nhiệm một người Đông Đức làm Tổng giám mục tại Tây Đức,
đức Gioan Phaolo II đă gởi đi một tín hiệu rơ ràng như sau: "Thưa quí vị,
hăy chú ư, một biến cố sắp xảy ra".

Và quả đúng như vậy: Đức hồng y Meisner nhậm chức Tổng giám mục Koln dạo
tháng Hai năm 1989 và vào tháng 11 năm đó, bức tường Berlin sụp đổ.

Nh́n lại sự kiện ḿnh được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Koln, Đức hồng y
Meisner cho rằng sự khác biệt giữa Đức Phaolo VI và đức Gioan Phaolo II
không phải là sự khác biệt giữa một bên là bồ câu và một bên là diều hâu. Sự
khác biệt giữa hai vị Giáo Hoàng này chính là cái nh́n về thời gian tính của
các chế độ cộng sản. Sở dĩ đức Gioan Phaolo II thấy trước sự cáo chung của
các chế độ cộng sản là v́ ngài nhận ra chỗ nối mong manh nhứt trong sợi xích
sắt của Liên Xô. Chỗ nối đó chính là Balan. Đây là nơi mà sự kháng cự của
dân chúng làm cho người ta thấy rơ thế yếu của chế độ cộng sản và sự kiện
một người Balan được bầu vào chức vụ chủ chăn Giáo Hội Hoàn Vũ làm cho chỗ
nối ấy càng thêm mong manh hơn mà thôi. Và như lịch sử đă chứng minh, khi
chỗ nối ấy bị bẻ gẫy, toàn bộ sợi xích sắt mà Liên Xô đă dùng để trói buộc
bao nhiêu dân tộc tại Đông và Trung Âu cũng bị vỡ tung.



Chu Văn