BỐI
CẢNH: CƠ CHẾ XĂ HỘI
Bối cảnh gia đ́nh
của tuổi trẻ là thế. Bối cảnh thứ hai của chúng là xă hội, một
môi trường mà chúng đang sống với và sống trong, ở Âu Mỹ nói
chung và ở Hoa Kỳ nói riêng, là nơi được tổ chức với những luật
lệ bảo vệ tối đa nhân quyền của con người, và những thể thức đề
cao hết cỡ tinh thần tự lập của con người.
Về những luật lệ
bảo vệ tối đa nhân quyền của con người, phải kể đến, về mặt tích
cực, luật cha mẹ không được bắt nạt
con cái (child
abuse), dù chúng có lầm lỗi đến đâu đi nữa, bằng những hành động
vũ phu có thể gây ra vết tích (mark) cho chúng; về mặt tiêu cực,
luật cha mẹ cũng không được bỏ bê con cái (child neglect) làm
cho chúng bị nạn v́ bất cứ lư do ǵ. Thế nhưng, cũng theo luật,
một khi đứa trẻ chưa đến 18 tuổi, cha mẹ vẫn phải chịu trách
nhiệm trước pháp luật về bất cứ hành động phạm pháp nào của
chúng gây ra trong xă hội. Đối với những người làm cha, làm me
vốn đă quen với tính cách giáo dục theo kiểu nhà binh, th́ thật
là một cực h́nh khi phải nuốt hận mà tuân hành những khoản luật
như vậy. Bởi v́, ở bên Việt Nam, đâu có cảnh con cái đi tố bố mẹ
với chính quyền, khi bị bố mẹ sửa phạt nặng tay một chút; trong
khi bố mẹ, cũng chỉ v́ thương con mới cho roi cho vọt, v́ nghĩ
rằng, cũng chỉ có cách bất đắc dĩ đó, mới may ra trị được những
đứa con ưa nặng như chúng, bằng không, chúng sẽ là những đứa trẻ
phá làng, phá xóm. Mà thật, nếu ở quê hương con hư tại mẹ, cháu
hư tại bà v́ được mẹ chiều chuộng, được bà bênh chữa thế nào,
sang đây,"con hư tại luật, cháu hư tại lệ v́ cũng được luật lệ
đề cao và bảo vệ như vậy. Tâm lư tự nhiên là thế. V́ được đề cao
và bảo vệ như vậy, con cái, nhất là những đứa bản chất vốn thấp
kém, lại càng lên mặt và coi thường mẹ cha, đụng đến chúng là
chúng không tha, để rồi lộng hành trong gia đ́nh và tung hoành
ngoài xă hội. Có bị chính quyền làm khó dễ v́ những phạm pháp
của ḿnh, đă có cha mẹ đỡ đ̣n trước luật pháp. Bằng nếu có vào
khám, cũng được đối xử tử tế về mọi mặt, nên đối với chúng, cũng
kể việc nằm trong lao và ở trong thời gian cải huấn (probation)
như là một cuộc nghỉ xả hơi để nghĩ thêm mưu kế, hay học thêm
thủ đoạn của nhau mà trả thù đời, một cuộc đời mà chúng có thể
lại là những đứa con của những cuộc ghét bỏ và ly dị nhau của bố
mẹ của chúng. Vậy, nếu luật bảo vệ con cái được lập ra với mục
đích để bảo vệ con người nói chung mà giới trẻ là hiện thân, tại
sao xă hội cũng bao gồm biết bao con người khác đang sinh hoạt
để xây dựng cộng đồng nhân loại lại phải hứng chịu hậu qủa của
những khoản luật này nơi những con người trẻ tuổi mất dậy v́
được luật pháp bảo vệ như thế!?
Trong một thể chế
như thế ở xă hội này, tuy cha mẹ có bổn phận phải tôn trọng con
cái một cách kính sợ quyền bính của công lực, nhưng, về phương
diện quyền lợi, cũng nhờ chúng c̣n là vị thành niên dưới 18 tuổi,
mà, chẳng may cha mẹ của chúng không thể tự lực mưu sinh để nuôi
dưỡng chúng, vẫn có thể được hưởng chương tŕnh trợ cấp xă hội
(welfare). Ở xă hội này, con cái trả ơn và nuôi cha, dưỡng mẹ
ngay từ bé là vậy. Lệ thuộc con cái ở hoàn cảnh bất lực này để
mà tạm thời sinh sống khi chúng c̣n nhỏ cũng được đi. Thế nhưng,
chỉ khổ cho cha mẹ nào, v́ bất đắc dĩ hay v́ ham nhàn đă t́m
mánh khóe để tiếp tục hưởng chương tŕnh trợ cấp này cho đến
cùng, nghĩa là, cho đến khi con cái đủ 18 tuổi mới thôi, hậu qủa
của sự hưởng thụ này sẽ rất nguy hại đến việc giáo dục con cái
của họ. Tại sao? Tại v́, một khi con cái đă biết rằng chúng
không được cha mẹ chúng nuôi, mà là chính phủ nuôi, chúng sẽ
không biết ơn cha mẹ chúng mấy nữa. Và, một khi không lệ thuộc
vào cha mẹ của ḿnh về phần xác, tự nhiên chúng cảm thấy có
khuynh hướng coi thường thế giá của bố mẹ và tỏ ra không phục
tùng bố mẹ là bao. Nhất là, trong hoàn cảnh của những bố mẹ
nghèo nàn, dù hưởng trợ cấp xă hội hay không, sẽ khó ḷng mà đáp
ứng được nhu cầu hay đ̣i hỏi của tuổi trẻ đang lớn của con cái
của ḿnh, đành phải để cho chúng đi làm khi chúng đủ tuổi như
luật cho phép, hầu đỡ lo cho được đứa nào hay đứa ấy. Nhiều khi,
gặp những đứa con biết điều, gia đ́nh lại c̣n nhờ tiền lương do
chúng mang về đóng góp mới bớt chật vật phần nào về tài chánh.
Thế nhưng, một khi tuổi trẻ tự kiếm được tiền để gỡ bí cho cha
mẹ nghèo nàn của chúng, chẳng nhẽ chúng lại không có quyền định
đoạt và sử dụng trên những ǵ chúng đă công phu kiếm được đó hay
sao? Với số tiền lĩnh được hằng tháng, chúng có thể mua sắm hoặc
làm bất cứ cái ǵ chúng thích mà nhiều khi lại không đúng ư với
bố mẹ của chúng, chẳng hạn, hớt đầu kiểu punk, hút bạch phiến,
xem phim X (con heo), ăn mặc úp úp mở mở v.v. Cha mẹ có bảo,
chúng không nghe cũng chẳng làm ǵ được chúng, v́ là tiền của
chúng; nếu chúng bất ngờ bỏ nhà ra đi (run away), kể như gia
đ́nh lại mất một nguồn viện trợ đáng tiếc. Rồi, cũng v́ nhà
nghèo, cha mẹ đă không đủ tiền tiêu xài cho con, th́ nói ǵ đến
tiền đài thọ chương tŕnh đại học của chúng. Phần chúng, cha mẹ
càng nghèo, chúng càng tiện và hợp lệ để hưởng những chương
tŕnh cho học (basic grant) hay chương tŕnh mượn học (student
loan) của chính phủ, nếu chúng không có khả năng để hưởng chương
tŕnh thưởng học (scholarship)
được ban cho những
tuổi trẻ có trí khôn xuất sắc.
Tuy nhiên, không
phải chỉ có những gia đ́nh nghèo khổ ở đất nước này mới gặp
những khó khăn trong vấn đề chủ quyền giáo dục con cái như thế,
một chủ quyền có tiếng mà không có miếng v́ những bất lực trong
việc nuôi con ăn ở, ăn tiêu và ăn học của những người làm cha,
làm mẹ đang hoàn toàn bị thất the giữa xă hội chỉ thích hợp với
con cái và cho con cái họ
hơn là thích hợp
với họ và cho họ. Đúng thế, trong môi trường xă hội qúa tối tân
và kỹ nghệ hóa này, kể cả những cha mẹ có khả năng hội nhập và
tự nuôi con bằng sự nghiệp của ḿnh, nghĩa là, những người vẫn
c̣n toàn chủ quyền giáo dục trên con cái của ḿnh, nếu không
khéo, để những giờ làm ăn phụ trội, dù làm công hay làm tư, lấn
át hết những giờ sống với con và cho con, th́, kể như, họ chỉ
đóng vai là một người giám hộ con cái cho chính phủ, cho xă hội,
nếu không muốn nói, cho cả băng đảng mà chúng thuộc về lúc nào
đó, họ không hề hay biết, chỉ v́ qúa tin cậy vào nhà trường và
qúa ham mê làm ăn.Tóm lại, những tổ chức của chính phủ nâng đỡ
tuổi trẻ trong vấn đề sinh sống cũng như học vấn thay thế cho
những cha mẹ không có đủ khả năng như thế, thật là chính đáng và
hữu ích, nhưng, có lợi hay không là do những kẻ hưởng dùng chúng.
Nói chung, theo nguyên tắc giáo dục, cha mẹ chỉ có uy thế dậy
bảo con cái của ḿnh, một khi chúng c̣n lệ thuộc vào ḿnh, đặc
biệt về vấn đề thực tế nhất là vấn đề thể chất. Để cho chúng ăn
riêng trong thời gian ḿnh c̣n trách nhiệm trên chúng, v́ bất cứ
lư do nào, ngoài ư muốn hay không, kể như cha mẹ đă phó mặc con
cái cho định mệnh của chúng rồi đó, may th́ nhờ, rủi th́ chịu.