Chương 4

MẸ MARIA TRONG ĐỜI SỐNG SIÊU NHIÊN

Tất cả lòng sùng kính của Giáo Hội dâng lên Mẹ Maria đều được thiết lập trên hai chân lý nền tảng: Mẹ Thiên Chúa và Mẹ Giáo Hội.

A. MẸ THIÊN CHÚA

Vì Mẹ Maria đã sinh ra Chúa Giêsu Kitô, Đấng có bản tính Thiên Chúa, là Ngôi Lời Nhập Thể đến trần gian với Sứ Mạng Cứu Thế.

Tín Điều Mẹ Thiên Chúa đã được các Tín Hữu tin kính ngay từ thời Giáo Hội sơ khai và được Công Đồng Ephesô tuyên tín ngày 22 tháng 6 năm 431.

Mẹ đã đồng công hợp tác với Chúa Giêsu Kitô Con Mẹ trong cả cuộc sống, nhất là trong Cuộc Tử  Nạn của Chúa, khi Mẹ đứng dưới chân Thánh Giá để cùng trở nên một Hiến Lễ Hy Sinh đền tội nhân loại, Mẹ đã trở nên Đấng Đồng Công Cứu Chuộc với Con Chí Thánh của Mẹ.

B. MẸ GIÁO HỘI

Là Mẹ Chúa Kitô, tất nhiên Mẹ Maria là Mẹ Giáo Hội, vì Chúa Kitô là Thủ Lãnh, là Đầu và là Sự Sống của Giáo Hội. Mẹ Maria đã ban Chúa Kitô cho Giáo Hội, cho toàn thể nhân loại và cho mỗi người chúng ta.

Chúa Kitô là Thủ Lãnh, là Đấng Sáng Lập Giáo Hội. Chúa là Đầu Nhiệm Thể, Giáo Hội là Thân Thể Mầu Nhiệm đó. Vì thế, Mẹ Maria đã sinh ra Đầu, Mẹ cũng sinh ra các Chi Thể, mà mọi Tín Hữu kết hợp nên một Giáo Hội duy nhất của Chúa Kitô.

Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Đức Trinh Nữ Maria được công nhận và tôn kính là Mẹ đích thực của Thiên Chúa và của Đấng Cứu Chuộc. Mẹ cũng thật sự là "Mẹ các chi thể Chúa Kitô" vì Mẹ đã cộng tác bằng đức ái của mình vào việc sinh ra các Tín Hữu trong Giáo Hội, những chi thể của Đầu này". "Đức Maria, Mẹ Chúa Kitô, Mẹ của Giáo Hội" (Catechismus  # 963).

Chính Chúa Kitô trước khi hoàn tất Sứ Mạng Cứu Thế, đã trao phó Giáo Hội làm con Mẹ và đã ban Mẹ làm Hiền Mẫu Giáo Hội, qua lời di chúc cho vị Tông Đồ Yêu Dấu làm đại diện.

Tất cả lòng sùng mộ, tôn kính, yêu mến, tín thác của Giáo Hội dâng lên Mẹ Maria, đều phải được thiết lập trên hai chân lý căn bản đó.

I. MẸ MARIA, NGUYÊN NHÂN CÔNG PHÚC

Duy một mình Chúa Kitô, nhờ Cuộc Tử Nạn và cái chết tự nguyện hiến dâng làm Hy Lễ đền tạ Đức Công Bình Thiên Chúa, đã lập nên công phúc dư dật, để tái sinh nhân loại vào đời sống  siêu nhiên; nhưng Chúa Kitô đã thỉnh mời Mẹ Người cộng tác với Chúa trong Sứ Mạng Cứu Thế cao cả đó; cũng như chính Evà đã cộng tác với Adam làm cho nhân loại sa đọa trong tội lỗi.

Chúa Kitô là Vị Thượng Tế, đồng thời là chính Hy Lễ hiến tế trên Thánh Giá tại đồi Canvê; còn Mẹ không hiến dâng cái chết nơi thân xác, nhưng Mẹ đã phải chịu tử đạo trong tâm hồn ngay từ khi thưa lời "Xin Vâng", lãnh nhận Thiên Chức làm Mẹ Chúa Cứu Thế. Mẹ đã trở nên Người Mẹ Đau Khổ, vì luôn nhìn thấy trước Con Mẹ sẽ là Hy Lễ đền tội. Mẹ đã thấu hiểu sứ mạng đau thương của Con Mẹ qua các lời tiên báo trong Cựu Ước và càng hiện lên rõ rệt hơn qua lời tiên tri của cụ già Simeon.

Tại đồi Canvê, chính Mẹ đã đứng dưới chân Thánh Giá Chúa, như Vị Thượng Tế hiến dâng Con Yêu Dấu của Mẹ làm Hy Lễ đền tội nhân loại lên Cha Hằng Hữu.

Mẹ không phải là Đấng Cứu Thế, nhưng Mẹ là Đấng Đồng Công với Chúa, hiến dâng cuộc đời và mọi đau thương, để đồng lao cộng khổ với Con Mẹ, lập nên Công Ơn Cứu Chuộc cho nhân loại.

Vì thế, Chúa Kitô là nguyên nhân công phúc do bản tính; còn Mẹ Maria là nguyên nhân công phúc do Ơn Tuyển Chọn, vì Mẹ đã được tham dự với Con Mẹ trong Sứ Mạng Cứu Thế.

II. MẸ MARIA, NGUYÊN NHÂN MÔ PHẠM

Mẹ Maria là khuôn mẫu hoàn hảo nhất, là chân dung đích thực nhất của Chúa Kitô; không ai giống Chúa Giêsu như Mẹ và cũng không ai giống Mẹ như Chúa Giêsu. Vì chính Mẹ là khuôn mẫu đúc nên Chúa Giêsu. Chúa Giêsu đã tác tạo nên Mẹ trọn hảo, đầy ơn phúc, để Mẹ trở nên Mẹ xứng đáng của Chúa, khi Chúa Nhập Thể trong cung lòng trinh khiết của Mẹ.

Mẹ Maria có gồm đủ mọi nhân đức tới bậc anh hùng siêu đẳng, vì Mẹ hằng làm hài lòng Thiên Chúa đến nỗi Chúa không thể từ chối Mẹ điều gì.

Vì thế, Công Đồng Vaticanô II đã khuyên dạy con cái Giáo Hội: "Đức Tin dẫn chúng ta đến chỗ nhìn nhận địa vị cao cả của Mẹ Thiên Chúa, và thúc đẩy chúng ta lấy hết tình con ngoan thảo yêu mến và noi gương các nhân đức của Mẹ chúng ta" (Lumen Gentium # 67).

Mẹ đã tin vững vàng, khiêm tốn sâu thẳm, nhân hậu bác ái, mau mắn tuân phục, yêu sống nghèo nàn, trinh khiết vẹn toàn và cuộc sống thánh thiện tuyệt vời; làm cho Chúa được hoàn toàn hài lòng, ban cho Mẹ muôn đặc ân cao cả, tuyển chọn Mẹ làm Mẹ rất xứng đáng của Con Chúa.

Mẹ Maria, với thiên chức cao cả Mẹ Thiên Chúa, nhưng Mẹ vốn gần gũi chúng ta; Mẹ đã sống cuộc đời lam lũ nghèo nàn và lãnh nhận mọi định luật tự nhiên của thân phận con người như chúng ta. Vì thế, Mẹ đã nên mẫu gương mọi nhân đức vừa tầm tay chúng ta, khiến chúng ta noi theo bắt chước, để thánh hóa bản thân và trở nên con ngoan thảo của Thiên Chúa. Thấu hiểu được giáo lý quan trọng và cần thiết đó, nên Cha Đaminh Thánh Giá đã quả quyết với con cái ngài: "Cuộc sống của Đức Mẹ Đồng Trinh Maria là luật sống của mọi người, là mô phạm và bảo đảm cho mọi cuộc đời tận hiến; trong Mẹ, đời sống tận hiến tìm được ý nghĩa thâm sâu và khám phá ra dấu chỉ của một niềm cậy trông vững vàng nhất" (H. P. # 64). 

Thánh Benadô quả quyết: "Theo gương Mẹ Maria bạn không lạc lối; kêu cầu Mẹ Maria bạn không thất vọng; tưởng nhớ Mẹ Maria bạn không lầm lạc; nương tựa Mẹ Maria bạn không sợ vấp ngã; được Mẹ Maria che chở bạn không khiếp sợ; được Mẹ Maria dẫn dắt bạn không nản lòng; nhờ ơn Mẹ Maria bạn sẽ đạt tới Hạnh Phúc".

III. MẸ MARIA, NGUYÊN NHÂN ƠN THÁNH

Chúa đã ban cho Mẹ mọi đặc ân cao cả, các nhân đức phi thường và công nghiệp lớn lao là có chủ ý tác tạo Mẹ nên xứng đáng là Mẹ Con Chúa; tuyển chọn Mẹ vào tham dự Sứ Mạng Cứu Thế với Chúa Giêsu, Con Yêu của Mẹ để cứu chuộc chúng ta. Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Mẹ đã góp một phần độc nhất vô nhị vào công cuộc của Chúa Cứu Thế, nhờ sự vâng phục của Mẹ, niềm tin của Mẹ, niềm cậy trông và đức ái nồng nàn của Mẹ, để mang lại sự sống siêu nhiên cho các linh hồn. Bởi vậy trong lãnh vực ân sủng, Mẹ đã trở thành Mẹ của chúng ta" (Catechismus # 968).

Do đó, tất cả các đặc ân, nhân đức và công nghiệp của Mẹ, không chỉ mưu ích cho một mình Mẹ, nhưng còn để giúp ích cho tất cả chúng ta là con cái của Mẹ, như lời Thánh Benadô: "Mẹ đầy ơn phúc cho mình Mẹ, nhưng đầy tràn xuống cho chúng ta; vì thánh ý Chúa là muốn cho chúng ta lãnh nhận mọi ơn phúc bởi Mẹ Maria". Nơi khác, Thánh Nhân còn quả quyết: "Chúa đã ký thác tất cả kho tàng Ơn Thánh trong tay Mẹ Maria, để tùy quyền Mẹ ban phát cho ai bao nhiêu, khi nào tùy ý Mẹ".

Theo Thánh Phêrô Đamianô: "Không một ân sủng nào từ trời ban xuống mà không qua tay Mẹ Maria". Thánh Ambrosiô lại quả quyết: "Tất cả những gì liên quan về Ơn Thánh từ trời ban xuống đều qua Mẹ Maria". Thánh Bonaventura cũng xác quyết: "Chính từ tay Mẹ Maria mà chúng ta lãnh được tất cả những ơn phúc từ trời cao".

Tất cả mọi ơn phúc Chúa ban cho các Thánh, cho toàn thể nhân loại trong lãnh vực tự nhiên hay siêu nhiên, từ nguyên tổ Adam cho tới người chót hết ngày tận thế đều do tay Mẹ ban phát. Tất cả mọi ơn phúc đó đều phát sinh do nguyên nhân đệ nhất là công nghiệp Chúa Cứu Thế; nhưng theo chương trình tiền định đã được thực hiện, Nhiệm Cuộc Cứu Chuộc chỉ được thực thi do sự tự tình thưa lời "Xin Vâng" của Mẹ, để Mẹ trở nên Mẹ Chúa Cứu Thế với Sứ Mạng Đồng Công Cứu Chuộc cùng với Con Mẹ. Do đó, Mẹ đã trở nên nguyên nhân mọi Ơn Thánh cho chúng ta.

Đức Phaolô VI quả quyết: "Sự hợp tác giữa Mẹ và Con trong công cuộc cứu rỗi đạt tới tuyệt đỉnh trên đồi Canvê, nơi Chúa Kitô đã tự hiến tế như của lễ tinh tuyền cho Thiên Chúa và cũng tại đây Mẹ Maria đứng kề Thánh Giá đau đớn dữ dằn với Con Một, lấy tình Mẹ mà hợp tác sự hiến tế của Con, yêu thương chấp nhận sự hiến tế hy lễ được hạ sinh do thân xác của Mẹ, và Mẹ cũng hiến dâng chính mình cho Chúa Cha hằng hữu" (Marialis Cultus # 20).

IV. TÔN SÙNG MẸ MARIA

Toàn thể nhân loại phải dâng lên Mẹ lòng tôn sùng xứng đáng với Thiên Chức Cao Cả Mẹ Thiên Chúa, Mẹ Giáo Hội, Mẹ Nhân Loại và Mẹ riêng của mỗi người chúng ta. Để thực hiện điều đó, cần chu toàn các phương thế sau đây:

1. TÔN K-NH MẸ MARIA

Mẹ rất đáng chúng ta tôn kính, vì Mẹ là Mẹ Thiên Chúa, một phẩm chức cao cả tuyệt vời liền sau phẩm chức Thiên Chúa. Mẹ lại rất mực thánh thiện và uy quyền, Chúa Cha đã trao phó mọi kho tàng ơn phúc và ký thác cả Con Yêu Dấu của Ngài là nguồn phát sinh mọi ơn phúc trong tay Mẹ. Mẹ lại chính là Mẹ chúng ta, không một người con ngoan thảo nào lại không tôn kính Mẹ mình. Chúa Giêsu, một người con ngoan thảo tuyệt trần, đã làm gương cho chúng ta trong việc tôn kính và vâng phục Mẹ.

Tất cả triều Thần Thánh nơi Giáo Hội Khải Hoàn Thiên Quốc; mọi linh hồn lành thánh nơi Giáo Hội Luyện Hình; toàn thể con cái Mẹ nơi Giáo Hội Chiến Đấu trần gian; mọi loài thụ tạo và ngay cả các quỉ thần trong hỏa ngục, hết thảy đều phải tôn kính vâng lệnh Mẹ.

Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Lòng thảo kính của Giáo Hội đối với Đức Trinh Nữ Maria là điều nội tại của việc phượng tự Kitô Giáo. Mẹ Maria đã được tôn kính một cách chính đáng trong Giáo Hội bằng một phượng tự đặc biệt. Thật vậy, từ thời xa xưa, Đức Trinh Nữ Maria đã được tôn kính dưới tước hiệu "Mẹ Thiên Chúa" (Catechismus # 971).

2. Y'U M'N MẸ MARIA

Không một người mẹ nào lại không yêu con mình, nhưng theo lời Thánh Gioan Maria Vianney: "Tất cả tình yêu của các người mẹ trần gian hợp lại để yêu một người con, cũng không thể sánh ví được với lòng Mẹ Maria yêu riêng mỗi người chúng ta". Bởi lẽ, Mẹ đã hiến dâng Chúa Giêsu Con Chí Ái của Mẹ, là Linh Hồn, là Sự Sống, là Hạnh Phúc, là Chúa của Mẹ chịu chết vì thương yêu chúng ta. Tình yêu cao cả đó buộc chúng ta phải đền đáp cân xứng với nghĩa vụ làm con cái.

Không có mối tình nào đằm thắm, nồng nàn, thuần khiết bằng tình mẹ yêu con và tình con mến mẹ. Hơn nữa, tình Mẹ Maria yêu thương chúng ta lại là chính tình Mẫu Tử của Thiên Chúa, được thực hiện cách hữu hình nơi bản thân Mẹ, như lời Chúa phán qua tiên tri Isaia: "Các con được nuôi bằng sữa Mẹ, được bồng ẵm vào lòng, được nâng niu trên đầu gối. Như hiền mẫu âu yếm con thơ, Cha cũng yêu thương cưng chiều các con như vậy" (Is  66:12-13).

Là con Mẹ Maria, tất nhiên chúng ta có nghĩa vụ phải yêu mến Mẹ, không cần nêu lý do, cũng không cần phải cổ võ thúc giục; tự nhiên Mẹ thương con, con luyến ái Mẹ, hai mối tình khăng khít, hai tâm tình trao đổi, hai trái tim nên một, hai tâm hồn hòa tan. Đó là định luật tự nhiên. Chớ gì hồn con được tháp nhập vào hồn Mẹ, để con sống bằng sự sống của Mẹ, hô hấp bằng hơi thở của Mẹ; được nuôi dưỡng và tăng trưởng bằng tinh thần Mẹ; để tất cả cuộc sống Mẹ trở thành cuộc sống của con, các nhân đức, công nghiệp của Mẹ thành của con, để con nói được: "Con sống nhưng không phải con sống, mà chính Mẹ Maria sống trong con" (xem Gal 2:20).

Đạt được tình yêu kết hợp tha thiết trên đây là chúng ta chiếm được ước nguyện như lời Thánh Ambrosiô: "Chớ chi linh hồn Mẹ Maria ngự trị trong mỗi người chúng ta, để nhờ Mẹ, chúng ta ngợi khen Thiên Chúa cách xứng đáng; chớ chi chúng ta được thông cảm tinh thần Mẹ, để nhờ Mẹ, chúng ta được vui mừng trong Chúa".

3. TIN CẬY MẸ MARIA

Loài người tự nhiên đặt niềm tin tưởng, tín thác và hy vọng ở những vị uy quyền, thế lực, giầu sang và nhất là có lòng thương yêu quảng đại. Còn chúng ta có Mẹ Maria là Mẹ, chúng ta sung sướng đặt trót niềm tin cậy, tín thác nơi Mẹ; Mẹ chúng ta lại là Mẹ Thiên Chúa, Mẹ có thần thế cầu bầu cho chúng ta bên ngai tòa Chúa, vì theo lời Thánh Montfort: "Lời cầu xin của Mẹ rất có thế lực, có công hiệu như một lệnh truyền, đến nỗi Thiên Chúa không bao giờ từ chối lời cầu xin của Mẹ".

Tin Mừng đã minh chứng thế lực lời cầu bầu của Mẹ qua hai câu truyện: Chúa đã thánh hóa Thánh Gioan Tiền Hô lúc còn trong thai mẫu, do sự hiện diện và lời chào trong cuộc viếng thăm của Mẹ. Chúa biến nước lã thành rượu ngon nơi tiệc cưới Cana do lời can thiệp của Mẹ, ngay cả lúc giờ Chúa chưa đến. Vì thế, các Thánh đã rất hữu lý tung hô Mẹ là Đấng Toàn Năng bởi lời cầu bầu; vì Mẹ hằng làm hài lòng Chúa, Mẹ đã trở nên một với thánh ý Chúa.

4. NOI GƯƠNG MẸ MARIA

Chúa đã ban Mẹ Chúa cho chúng ta không những như Vị Tôn Sư đào tạo hướng dẫn khuôn đúc chúng ta nên giống Chúa Giêsu, mà còn đặt Mẹ như Mẫu Gương Tuyệt Hảo cho chúng ta noi theo bắt chước. Nếu chúng ta chân thành sống theo mẫu gương đời sống thánh thiện của Mẹ trong niềm tin yêu phó thác hoàn toàn, Mẹ sẽ được tự do thực thi sứ mạng của Mẹ là làm cho chúng ta nên giống Chúa Giêsu. Đây lời Mẹ đã quả quyết với chúng ta qua một Linh Mục, con yêu của Mẹ: "Mẹ sẽ từ từ hướng dẫn con đến sự hoàn thiện mà Trái Tim Mẹ ưa thích và dần dần biến đổi con nên giống chân dung Chúa Giêsu Con Mẹ. Mẹ sẽ ban cho con cái nhìn mới, cách cảm xúc mới, lối suy tư mới; vì đã tận hiến cho Mẹ, con phải cảm giác như Mẹ, nhìn xem suy nghĩ như Mẹ và với Mẹ; vì Mẹ muốn chiếm đoạt trọn vẹn đời sống của con. Mẹ muốn biến cải đời sống con nên giống Chúa Giêsu Con Mẹ, Người là Trưởng Tử giữa các con của Mẹ" (Mẹ Maria với các con Linh Mục tr. 20-21).

Đức Phaolô VI cũng dạy: "Mẫu gương thánh hảo của Mẹ Maria lôi cuốn Tín Hữu ngước mắt nhìn Mẹ như gương nhân đức chiếu tỏa trên cộng đoàn kẻ Chúa chọn. Những nhân đức vững chắc theo Phúc Âm: Đức Tin và ngoan ngoãn nhận Lời Chúa; vâng lời quảng đại; khiêm nhường thành thực; thương người mau lẹ; khôn ngoan suy nghĩ; trung hiếu với Chúa khiến Mẹ sốt sắng thực hiện việc đạo đức, tri ân khi nhận thánh sủng, dâng Con vào Đền Thánh, cầu nguyện chung với các Tông Đồ; tinh thần mạnh mẽ lúc bị nạn, khi đau khổ, nghèo mà không hèn trông cậy nơi Chúa; theo dõi chiều ý Chúa Con, từ hang đá khiêm ti đến khi hấp hối trên Thập Giá; tế nhị thấy xa, trinh khiết vẹn tuyền; yêu gia đình mãnh liệt và trắng trong" (Marialis Cultus # 57).

5. TẬN HIẾN CHO MẸ MARIA

Tất cả lòng sùng mộ, tôn kính, yêu mến, tin cậy chúng ta dâng lên Mẹ, chỉ được thực hiện trọn hảo và làm cho Mẹ được hoàn toàn hài lòng, khi chúng ta tận hiến toàn thân cho Mẹ, vì theo học thuyết của Thánh Montfort: "Tôn sùng cách tuyệt hảo là tận hiến cho Mẹ Maria, để nhờ Mẹ, chúng ta được hoàn toàn thuộc về Chúa Giêsu" (T.T.S.K.M. # 121).

Nhờ việc tận hiến, chúng ta đã thành tư sản, sở hữu của Mẹ Maria; Mẹ được toàn quyền tự do hướng dẫn chúng ta tới Chúa và khuôn đúc chúng ta nên giống Chúa Giêsu Con Mẹ. Vì tất cả sứ mạng của Mẹ là làm cho chúng ta được Ơn Cứu Rỗi, được nên thánh thiện và trở nên Chúa Giêsu Con Chí Ái của Mẹ. Vì thế, chúng ta phải tín phục rằng: "Yêu mến Mẹ Maria, tín nhiệm và hy vọng vào Mẹ, phó thác toàn thân cho Mẹ là con đường ngắn nhất, chắc chắn nhất, dễ dàng và tuyệt hảo nhất để tới Đích Thánh Thiện" (H. P. # 64). Điều cần thiết là chúng ta: "Phải lấy việc làm mà chứng minh lời tận hiến, tức là hành động mọi việc nhờ Mẹ Maria" (H. P. # 65,2).

Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã thấu hiểu và xác tín việc tận hiến cho Mẹ Maria, là một linh đạo tuyệt hảo giúp chúng ta đến với Chúa dễ dàng và làm hài lòng Chúa hơn hết, nên chính ngài đã tận hiến toàn thân cho Mẹ Maria và suốt đời ngài đã sống theo linh đạo này ngay từ khi còn là một Linh Mục trẻ, tới khi được tấn phong Giám Mục ngài đã lấy khẩu hiệu: "Totus Tuus" và ngay cả khi lên ngôi Giáo Hoàng, ngài vốn giữ nguyên huy hiệu và khẩu hiệu đó như chúng ta thấy ngày nay.

Đây, chúng ta lắng nghe lời Đức Thánh Cha: "Totus Tuus". "Câu nói này phát xuất từ Thánh Louis Maria Grignion đệ Monfort. Đó là lời nguyện tắt của câu nghi thức tận hiến đầy đủ hơn nơi Mẹ Thiên Chúa được diễn tả như sau: "Totus Tuus ego sum et omnia mea Tua sunt. Accipio Te in mea omnia. Praebe mihi cor Tuum, Maria"- "Con đây là tất cả của Mẹ và mọi sự của con là của Mẹ. Con nhận lãnh Mẹ trong tất cả mọi sự của con. Xin Mẹ hãy cho con mượn Trái Tim Mẹ, lạy Mẹ Maria" (Hồng Ân và Huyền Nhiệm tr. 25).

Để minh xác lập trường về lòng sùng kính của Giáo Hội dâng lên Mẹ Maria, chúng ta cần nhắc lại giáo huấn của Giáo Hội: "Vai trò hiền mẫu của Mẹ Maria đối với mọi người không che khuất và không giảm hạ sự trung gian độc nhất của Chúa Kitô: Trái lại, vai trò của Mẹ càng làm tỏ rõ sức mạnh và sự trung gian này. Bởi vì tất cả ảnh hưởng cứu giúp của Mẹ Maria đều xuất phát từ nguồn mạch tràn đầy các công nghiệp Chúa Kitô: Lời cầu bầu của Mẹ dựa vào sự trung gian của Chúa Kitô Con Mẹ, hoàn toàn lệ thuộc vào đó, và rút ra sức mạnh từ đó" (Catechismus # 970).