SỐNG THÁNH

PHƯƠNG THẾ THÁNH HÓA BẢN THÂN

    L. M. Minh Vận, CMC

              

     

TẬP HAI

THÁNH HÓA KHOA

 

Thực Hành

 

THÁNH HÓA KHOA THỰC HÀNH

 

 

PHẦN  HAI

BẬC TIẾN SINH

 

Chương 2

NHÂN ĐỨC LUÂN LƯ

 

 

Tiết  Một

 ĐỨC KHÔN NGOAN

 

 

I. BẢN CHẤT ĐỨC KHÔN NGOAN

 

Khôn Ngoan là một Luân Đức siêu nhiên, giúp chúng ta biết lựa chọn những phương thế tối hảo, thích hợp với mỗi hoàn cảnh để đạt thành quả tốt đẹp, hướng tới Hạnh Phúc Vĩnh Cửu.

 

Theo giáo huấn của Giáo Hội: "Đức Khôn Ngoan trực tiếp hướng dẫn sự phán đoán của lương tâm: Người khôn ngoan quyết định và đặt hướng đi cho hành động của ḿnh theo phán đoán này. Nhờ nhân đức này, chúng ta áp dụng một cách không sai lầm những nguyên lư luân lư vào những trường hợp riêng biệt và chúng ta vượt qua được những hồ nghi về điều thiện phải làm và điều ác phải tránh" (Catechismus # 1806).

 

Có hai thứ Khôn Ngoan:

 

1. KHÔN NGOAN GIẢ DỐI, cũng gọi là khôn ngoan bất chính là khi dùng những mánh lới, mưu mô quỉ quyệt và trá h́nh để đạt mục đích, trái với nguyên tắc: "Không bao giờ được dùng phương tiện xấu để đạt mục đích tốt; mà cũng không bao giờ được dùng phương tiện tốt để đạt mục đích xấu".

 

2. KHÔN NGOAN CHÂN THẬT, được chia ra ba loại:

 

+ Khôn Ngoan Tự Nhiên:  Theo phán đoán ngay thẳng của trí khôn và lẽ phải để đạt mục đích tự nhiên nào nơi trần gian.

 

+ Khôn Ngoan Siêu Nhiên: Không những theo phán đoán ngay thẳng, mà c̣n được thần phú và hướng dẫn do chân lư Đức Tin Kính. Nó chi phối cảm t́nh, điều khiển tư tưởng, ư chí và hành động của chúng ta, qui hướng cuộc sống chúng ta về cùng Chúa.

 

+ Khôn Ngoan Huyền Nhiệm: Do Chúa Thánh Linh trực tiếp hướng dẫn, điều khiển linh hồn chúng ta, bằng Đức Khôn Ngoan Thần Phú và Hồng Ân Chỉ Dẫn hỗ trợ. Ơn Khôn Ngoan này cao quí nhất trần gian.

 

II. THÀNH PHẦN ĐỨC KHÔN NGOAN

 

Thành phần cần thiết để kiện toàn Đức Khôn Ngoan: Suy nghĩ chín chắn, quyết định đúng mức, thực thi trọn hảo.

 

1. Suy Nghĩ Chín Chắn: Người ta thường nói: "Một người lo bằng kho người làm". Để biết suy nghĩ chín chắn, cần hiểu biết sâu rộng: Nhớ quá khứ, hiểu biết hiện tại, dự pḥng tương lai.

            + Tưởng Nhớ Quá Khứ: Những sự kiện lịch sử và kinh nghiệm bản thân xảy ra trong quá khứ hay hiện tại; dù thành công hay thất bại cũng là bài học quí báu dạy chúng ta biết khôn ngoan.

 

            + Hiểu Biết Hiện Tại: Cần phải hiểu biết hoàn cảnh, tập quán, luật pháp xă hội địa phương nơi chúng ta đang sống; đồng thời, lại cần am tường nhân sự, địa vị, tâm lư, khuynh hướng của con người thời đại chúng ta đang có liên đới, để làm thế nào cho: "Thiên thời, địa lợi, nhân ḥa".

 

            + Dự Pḥng Tương Lai:  Cũng cần phải biết dự pḥng, tiên liệu tương lai, thành công hay thất bại, được ủng hộ hay bị công kích; để có thể t́m phương thế đối phó hay kịp thời sửa chữa; hoặc vui ḷng đón nhận những thất bại, để dù thất bại cũng trở thành hữu ích cho chúng ta, v́: "Thất bại là mẹ thành công".

 

2. Quyết Định Đúng Mức: Để quyết định đúng mức, ngoài các điều trên đây, c̣n cần phải biết lư luận, bàn hỏi và quan sát.

 

            + Biết Lư Luận: Để biết lư luận vững chắc, cần có trí phán đoán lành mạnh; không bị thành kiến hay đam mê chi phối, không bị ḷng hẹp ḥi, thiển cận, nông cạn điều khiển.

 

            + Biết Bàn Hỏi: Cần có tâm hồn khiêm nhu, nhận sự hiểu biết hữu hạn của ḿnh; để luôn biết t́m hiểu luật pháp; bàn hỏi với các vị hữu trách, các vị cố vấn từng trải và các cộng sự viên liên hệ; sẵn sàng đón nhận lời chỉ dẫn khôn ngoan và ư kiến xây dựng của các ngài.

 

3. Thực Thi Trọn Hảo: Để điều quyết định được thực thi trọn hảo, cần biết tích lũy nghị lực đầy đủ, chuẩn bị những phương thế cần thiết để chu toàn. Cũng cần đề cao cảnh giác với chính ḿnh hay đối phương, nhất là thứ kẻ thù vô h́nh, luôn ŕnh rập mọi sơ hở để tấn công chúng ta.

 

 

III. PHƯƠNG THẾ LUYÊN TẬP

 

Để luyện tập Đức Khôn Ngoan, chúng ta cần thực thi các phương thế sau đây:

 

1. Cầu Xin Cùng Chúa: Đức Khôn Ngoan cần cho mọi người trong mọi chức vụ và mọi bậc sống; nhất là các linh hồn được tuyển chọn, để tiến bước trên Đường Thánh Thiện và chu toàn Sứ Mạng Tông Đồ làm vinh danh Chúa; nhưng chúng ta chỉ có ơn đó khi chúng ta cầu xin cùng Chúa, như lời Thánh Giacobê nhắn nhủ: "Trong anh chị em, ai thiếu Đức Khôn Ngoan, hăy cầu xin cùng Chúa, Người sẽ ban cho anh chị em dư tràn" (Jac 1:5).

 

2. Sống Theo Nguyên Tắc: Thánh Kinh dạy: "Căn bản sự khôn ngoan là thực t́nh khao khát kỷ luật, chăm lo kỷ luật là mộ mến, đă mộ mến tức là tuân giữ kỷ luật, mà tuân giữ kỷ luật của khôn ngoan là bất hủ; sự thanh khiết đó khiến họ được thân cận với Thiên Chúa. Bởi vậy, mong ước khôn ngoan hướng dẫn họ đến Nước Vĩnh Cửu" (Sap 6:18-21).

 

Nguyên tắc chính yếu của Đức Khôn Ngoan là qui hướng mọi sự về cùng đích siêu nhiên, là vinh danh Thiên Chúa và Hạnh Phúc Vĩnh Cửu. Do đó, mỗi người tùy theo chức vụ và bậc sống, nên chọn một châm ngôn thích hợp để hướng dẫn cuộc sống ḿnh hằng ngày. Ví dụ: "Chúa là Lư Tưởng đời con". Hoặc: "Hăy t́m Nước Thiên Chúa trước". Hoặc: "Chúa là Gia Nghiệp của con".

 

3. Tuyệt Căn Nết Xấu: Linh hồn tiến tới bậc nào trong Đường Thánh Thiện, cũng cần phải tuyệt căn các nết xấu đối nghịch Đức Khôn Ngoan. Chúng gồm trong hai cực đoan thái quá và bất cập sau đây:

 

A. THÁI QUÁ

 

1. Khôn Ngoan Bất Chính: Chỉ t́m thỏa măn những ước muốn sai lầm, mà không phân biệt tội phúc.

 

2. Khôn Ngoan Quỉ Quyệt: Chuyên dùng mánh lới trá h́nh, bịp bợm, lừa dối để đạt mục đích phàm trần.

 

3. Lo Lắng Quá Độ: Quá lo lắng về của cải mà quên tin tưởng vào sự quan pḥng của Chúa.

 

4. Thành Kiến Đam Mê: Chúng làm cho chúng ta mất quân b́nh và mất điềm tĩnh, khiến chúng ta phán đoán thiên lệch, thiếu khách quan.

 

B. BẤT CẬP

 

1. Nhẹ Dạ Nông Nổi: Làm cho chúng ta nông nổi dễ tin, không chịu suy nghĩ, bàn hỏi; chỉ mơ ước thành công kết quả, mà không biết đề pḥng và tiên liệu.

 

2. Do Dự Chậm Chạp: Làm cho chúng ta không quyết định được điều ǵ hợp thời gian tính; luôn lo lắng, băn khoăn, chậm chạp như rùa. Do đó, làm lỡ nhiều công việc cho ḿnh và tha nhân.