CUỘC KHỦNG HOẢNG SUDAN
Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ: Cuộc Khủng Hoảng ở Darfur cần phải được cấp thời giải quyết
“Thế Giới Không Thể Nào tỏ ra thái độ cứ dửng dưng” trước t́nh h́nh khủng hoảng ở Sudan
Cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng nhất thế giới hiện nay đang diễn ra ở Darfur
Các Vị Giám Mục Sudan Cảnh Giác Cộng Đồng Quốc Tế về T́nh Trạng Thanh Tẩy Chủng Tộc ở Darfur
Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ: Cuộc Khủng Hoảng ở Darfur cần phải được cấp thời giải quyết
ĐGM John Ricard, giáo phận Pensacola-Tallahassee, chủ tịch Tiểu Ban Qui Chế Quốc Tế của Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ đă phổ biến một văn thư kêu gọi ủng hộ “Ngày Toàn Quốc Hành Động Cho Dân Chúng Ở Darfur” là ngày được cử hành vào Thứ Tư 21/9/2005. “Ngày Toàn Quốc Hành Động Cho Dân Chúng Ở Darfur” do Liên Minh Giải Cứu Darfur, trong đó có cả các phần tử thuộc Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ, thực hiện.
Vị giám mục này đă viết: “Cần phải chấm dứt cuộc khủng hoảng ở Darfur. Cả hằng trăm ngàn mạng sống đă bị tiêu vong, và hơn 2 triệu người đương đầu với thực phẩm cùng t́nh trạng bất an ninh khác, v́ họ trở thành tiều tụy ở những trại cho thành phần tản cư trong nước hay ở các trại tị nạn trong nước láng giềng Chad.
“Nhân Ngày Toàn Quốc Hành Động Cho Dân Chúng Ở Darfur chúng tôi kêu gọi cộng đồng thế giới bao gồm cả Khối Liên Hiệp Phi Châu hăy tiếp tục làm áp lực chính quyền ở Khartoum, thành phần dân quan Janjaweed cũng như các lực lượng nổi loạn hăy ngừng thực hiện các hoạt động quân sự và cung cấp các xuyên lộ an toàn để thực hiện việc trợ giúp nhân đạo khẩn trương.
“Chúng tôi kêu gọi Quốc Hội Hoa Kỳ hăy ban hành Đạo Luật Giải Tŕnh Trách Nhiệm Darfur nhờ đó lực lượng ǵn giữ ḥa b́nh của Khối Liên Hiệp Phi Châu mới được nới rộng và có được một trách nhiệm mạnh mẽ hơn trong vấn đề bảo vệ thành phần công dân vô tội. Ṭa Án Quốc Tế về Tội Ác cũng cần phải được hỗ trợ trong việc mang ra trước công lư những ai bị tố cáo về các tội ác chiến tranh và diệt chủng ở Darfur”.
“Thế Giới Không Thể Nào tỏ ra thái độ cứ dửng dưng” trước t́nh h́nh khủng hoảng ở Sudan
ĐGM Cesare Mazzolari ở Giáo Phận Rumbek ở miền nam nước Sudan đă lên tiếng trong dịp của một khóa họp ngoại lệ hai ngày của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc ở Nairobi, Kenya về t́nh h́nh khẩn cấp ở Sudan: miền nam và Darfur. Đây là khóa họp thứ tư của hội đồng này được thực hiện ở ngoài tổng hành dinh Nữu Ước của ḿnh, và biến cố ngoại lệ này là lần đầu tiên trong 14 năm qua.
Đài Phát Thanh Vatican đă trích lại lời của ông Tổng Thư Kư Liên Hiệp Quốc Kofi Anna đă nói: “Cần phải mau chóng tiến đến một thỏa hiệp ḥa b́nh để chấm dứt chiến tranh ở miền nam Sudan, cũng như để ngăn ngừa chiến tranh lan tràn đến những vùng khác nơi xứ sở này, như đă xẩy ra ở cuộc xung đột liên sắc tộc ở Darfur”.
Nhà lănh tụ của thành phần nổi loạn ở miền nam giành độc lập là ông John Garang, và chính phủ Khartoum loan báo rằng họ sẽ kư kết một bản giao kèo cho thấy đôi bên quyết tâm chấm dứt chiến tranh bằng một thỏa ước ḥa b́nh trong năm nay.
Cuộc nội chiến này đă diễn tiến ở Sudan trên 21 năm qua giữa chế độ ở miền bắc là chính phủ Khartoum, da trắng, Ả Rập và Hồi Giáo, và miền nam nổi loạn, chính yếu da đen, theo linh vật thuyết và Kitô hữu, một cuộc chiến đă gây thiệt mạng cho trên 2 triệu người và gần 5 triệu người tản mác khắp nơi.
Cuộc xung đột bùng nổ từ năm 1983, khi vị Tổng Thống lúc ấy là Gaafar Nimeiry đă thiết lập luật Hồi Giáo. Vào năm 1989, tiến tŕnh ép buộc Hồi Giáo hóa dân chúng miền nam được phát động.
Từ Tháng 2/2003, miền tây Darfur trở thành một băi chiến trường chống chơi giữa chính quyền Sudan với hai nhóm nhân dân nổi dậy tự vệ là Phong Trào Công Lư Và B́nh Đẳng JEM (Justice and Equality Movement) và Phong Trào Quân Lực Giải Phóng Sudan (LSA-M (Sudan Liberation Army-Movement. Kết quả là gần 70 ngàn người chết và khaỏng 2 triệu người bị tản mác khắp nơi.
T́nh h́nh gia tăng bạo loạn ở Darfur khiến cho vị tổng thư kư LHQ hai tuần trước đây đă yêu cầu Hội Đồng Bảo An LHQ can thiệp. Ông tin rằng cuộc họp của hội đồng này ở Nairobi lần này là một cơ hội rất tốt để giải quyết vấn đề Sudan.
Hôm Thứ Năm 18/11/2004, ông Sergio Cecchini thuộc tổ chức Các Bác Sĩ Không Biên Giới, người vừa đến Sudan, đă xác nhận với Đài Phát Thanh Vatican rằng t́nh h́nh ở Sudan đă trở nên nguy hại hơn trong mấy tháng vừa qua: “Những cuộc tấn công tăng phát, t́nh h́nh bạo loạn tấn công nhân chúng ở Darfur tăng phát, nhưng cũng tấn công cả nhân viên nhân đạo nữa. Những trường hợp hiếp dâm cũng tăng phát, dấu hiệu hiển nhiên chúng ta đang thấy là chỉ là một chút đầu mỏm của cả một tảng băng”.
ĐGM Mazzolari đă nói cùng cơ quan thông tin SIR của hội đồng giám mục Ư quốc vào đầu cuộc họp thượng đỉnh ở Nairobi rằng: “Tôi hy vọng là sẽ có những biện pháp mạnh mẽ và chính đáng để chấm dứt những thứ lạm dụng và dă man đang liên tục xẩy ra”.
Trong cuộc điện đàm từ giáo phận Rumbek, vị giám mục này nhấn mạnh rằng “cuộc xung đột ở Sudan và thảm trạng nhân đạo ở Darfur không chỉ ảnh hưởng riêng Liên Hiệp Quốc. Phần c̣n lại của thế giới không thể nào tỏ ra thái độ cứ dửng dưng. Không cần phải t́m kiếm thêm những lư lẽ chữa ḿnh để tránh khỏi một thứ trục trặc đang ảnh hưởng tới cả thế giới, và là một thứ trục trặc cần phải chấm dứt. Chúng tôi, là Giáo Hội, tiếp tục làm mọi sự có thể để cổ vơ ḥa b́nh”.
Vị giám mục này cảnh giác: “Chúng tôi cảm thấy sung sướng v́ cuộc họp thượng đỉnh LHQ đang diễn tiến ở Nairobi, đồng thời cũng lo sợ rằng Miền Bắc Sudan không coi trọng cử chỉ này”.
V́ ở miền bắc quốc gia này “không có vấn đề tôn trọng thứ quyền bính xuất phát từ thế giới Tây Phương. Và Liên Hiệp Quốc được coi là một lực lượng đến từ bên ngoài. Bởi thế, vị giám mục này sợ rằng cuộc họp ấy sẽ không thành công. Ở Sudan, dân chúng đă mệt mỏi và không c̣n tin tưởng ǵ nữa. Mười ngày trước đây, ở một trong những trại tị nạn lớn nhất, những người lính đă làm một sợi xích người và không cho phép xẩy ra một sự giúp đỡ nào từ bên ngoài cả”.
Vị giám mục này kết luận rằng “Thảm trạng ở Darfur là những ǵ bất khả diễn tả”. Ở chỗ, “t́nh trạng thảm họa về nhân đạo” đang “tệ hơn trước”: trẻ em đang bị chết “v́ những thứ hung bạo, v́ thiếu lương thực, v́ làng mạc đă bị tiêu hủy. Thành phần rời bỏ những trại tị nạn hiện nay có nghĩa là chết”, nhưng “các cơ quan không tiến hành nổi việc nhận lănh thực phẩm”, “các làng mạc bị phá thành b́nh địa”, và “không có nước nôi v́ những giếng nước đă bị nhiễm độc”.
Cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng nhất thế giới hiện nay đang diễn ra ở Darfur
Liên Hiệp Quốc và Caritas Ư đang kêu gọi cộng đồng thế giới chú ư tới vùng Darfur ở nước Sudan, nơi đang xẩy ra cuộc khủng hoảng với 10 ngàn mạng người tiêu vong mỗi tháng, từ tháng 3 tới nay, như được Tổ Chức Sức Khỏe Thế Giới WHO (World Health Organization) tường tŕnh. Đó là chưa kể đến 2 triệu người đă tản cư không biết ngày về.
Cho đến nay con số tử vong lên tới 70 ngàn người, kể từ chuộc chiến từ tháng 2/2003, giữa các nhóm dân quân tự vệ nổi dậy, đó là Phong Trào Công Lư Và B́nh Đẳng (JEM: Movement for Justice and Equality) với Phong Trào Quân Đội Giải Phóng Sudan (SLA-M: Sudanese Liberation Army-Movement), với chính quyền Khartoum.
Chính quyền bị tố cáo là bỏ rơi miền Darfur, v́ dân chúng ở đây chính yếu là da đen, và tài trợ cho các dân quân “Janjaweed”, thành phần Ả Rập chủ động tấn công ở phía tây Sudan đă từng gieo chết chóc và hủy hoại nơi dân chúng không phải Ả Rập.
T́nh h́nh ấy đă đẩy 200 ngàn người tị nạn thoát thân tới miền đông Chad thuộc biên giới Darfur, trong đó có 170 ngàn người sống ở các trại tị nạn.
Việc can thiệp khẩn cấp của Caritas, với sự hợp tác của Các Giáo Hội Cùng Nhau Hoạt Động (Action by Churches Together), một tổ chức của các Giáo Hội và tổ chức Chính Thống và Tin Lành, đă đóng góp 14 triệu Đồng Âu để giúp cho 500 ngàn người. Những ngân quĩ này đang được phân phối cho vấn đề sức khỏe, vệ sinh, lương thực và nơi trú ngụ (lều, mùng mean, khăn phủ giường v.v.).
Đời sống ở các trại tị nạn thật là khốn khổ. Nhiệt độ về đêm xuống dưới không độ. Thiếu thốn những nhu cầu thiết yếu như nước uống, lương thực. Vệ sinh rất tồi tệ. Chưa kể t́nh trạng lương thực hoại dinh dưỡng. Bệnh tật xuất phát và lây nhiễm, làm trẻ em chết rất nhiều, như UNICEF cho biết.
Trong những ngày gần đây, những cuộc đụng độ giữa những thành phần nổi dậy, lực lượng của chính phủ và “Janjaweed” đă gia tăng. T́nh h́nh an ninh càng trở nên bấp bênh ở các vùng ngoại ô của một số trại tị nạn, cả ở Darfur lẫn Chad, nhất là từ hôm Thứ Hai 1/11/2004 khi có một số quân đội Sudan và cảnh sát địa phương bao vây những trại tị nạn ở vùng Nyala, để phản ứng vụ bắt cóc 18 người Sadan gốc Ả Rập. Sauk hi bao vây, quân đội và cảnh sát đă dồn dân chúng lên 15 chiếc xe vận tải. Trước t́nh h́nh này, các cơ quan nhân đạo đành phải ngưng hoạt động và di chuyển nhân sự của ḿnh đi chỗ khác.
Hôm Thứ Tư 3/11, ông Kofi Annan tổng thư kư Liên Hiệp Quốc đă than vụ vi phạm luật nhân đạo quốc tế bắt dân tị nạn chuyển đi chỗ khác này. Oâng khẩn trưởng kêu gọi chính quyền Sudan hăy ngưng ngay hành động tái định cư thành phần tản cư ấy, khi đưa họ đến “những địa điểm bất xứng”, mà trả họ về chỗ cũ. Nhưng chính phủ Khartoum cho biết việc tái định cư trên đây cần phải thực hiện v́ lư do an ninh cũng như để tránh t́nh trạng lan truyền bệnh tật.
Hôm Thứ Bảy 6/11, một ban đặc nhiệm điều tra của Liên Hiệp Quốc đă bắt đầu công việc của ḿnh ở Darfur để thẩm định tầm vóc những vi phạm nhân quyền và luật lệ nhân đạo quốc tế, để điều tra những trường hợp thảm sát và để xem những ai đă nhúng tay gây ra những cuộc bạo loạn này.
Các Vị Giám Mục Sudan Cảnh Giác Cộng Đồng Quốc Tế về T́nh Trạng Thanh Tẩy Chủng Tộc ở Darfur
Các vị giám mục ở Susan Phi Châu, v́ quan tâm đến t́nh h́nh thê thảm ở Darfur đang diễn ra với đầy những thứ “khủng bố, hiếp dâm, hành hạ, sát nhân và nô lệ”, đă phổ biến một bản công bố từ El-Geneina để kêu gọi cộng đồng quốc tế trợ giúp.
Với tư cách là “những vị mục tử chăn dắt đàn chiên, chúng tôi không thể không quan tâm đến việc hủy hoại toàn thể một nhóm chủng tộc bất kể họ theo đạo nào, thuộc giống tính nào hay thuộc bộ lạc nào”.
Bản Công Báo này nhận định là đối với dân chúng thuộc miền tây nước Sudan th́ Darfur là nơi thuộc miền đông đă luôn bị coi là một nguồn “nhân công rẻ tiền và tuyển bộ quân đội được sử dụng đặc biệt vào việc gây chiến ở miền Nam”.
Cũng theo cùng bản Công Báo th́ chính quyền Sudan vẫn không chịu nh́n nhận là đă xẩy ra một cuộc nổi loạn về dân sự ở Darfur từ ngày 10 đến 15/8/2004. Họ cứ cho rằng những thứ biến loạn ở Darfur là những ǵ gây ra bởi một “băng đảng vơ trang ăn cướp dọc đường”.
“Trên một năm rưỡi nay có 35 ngàn người đă bị bỏ mạng và 2 triệu người bị ly tán trong nội địa, và 200 ngàn người di tản sang nước Chad lân bang”.
Đó là hậu quả của cuộc bạo loạn bắt đầu xẩy ra vào tháng 2/2003. Bấy giờ có hai nhóm nổi loạn xuất hiện như là những lực lượng nhân dân tự vệ. Phong Trào Tranh Đấu Cho Công Lư và B́nh Đẳng (MJE: Movement for Justice and Equality) và Phong Trào Giải Phóng Nhân Dân Sudan (SLM: Sudan Liberation Movement) đă nổi lên nắm lấy vũ khí để chống lại chính quyền Khartoum.
Bản công bố tố giác chính quyền đă bỏ mặc Darfur v́ thành phần ở đây hầu như toàn là da đen cũng như tố giác việc chính quyền tài trợ cho những dân quân Janjaweed, tức các băng cướp đường hoạt động ở phíc tây Sudan, thành phần đă từng gieo rắc chết chóc và phá hoại nơi thành phần không thuộc sắc dân Ả Rập.
Các vị giám mục ở đây kêu gọi Liên Hiệp Quốc và cộng đồng quốc tế hăy làm áp lực đối với chính quyền của xứ sở Phi Châu này để chẳng những ngăn chặn đám dân quân vơ trang Janjaweed mà c̣n lập tức giải giới họ, đem những tay thủ phạm ra trước công lư.
“Nếu chính phủ Khartoum lưỡng lự trong việc lănh lấy trách nhiệm của ḿnh này th́ chúng tôi kêu gọi cô 5ng đồng quốc tế hăy lập tức can thiệp. Yếu tố thời gian rất quan trọng để cứu lấy những mạng sống vô tội và quí báu”.
“Đám Janjaweed có thể nào mua được các loại vũ khí tinh xảo và quân nhu. Trước hết là v́ họ không có ngân quĩ… và … sau nữa, họ không có những chiếc máy bay thả bom để sát hại thành phần dân sự vô tội”.
Kêu gọi chính phủ Sudan, các vị giám mục kêu gọi họ hăy mở cửa cho các cơ quan nhân đạo vào để họ có thể cung cấp lương thực cùng thuốc men cho dân chúng cũng như để bảo vệ thành phần phân tản. Ngoài ra, bản công báo c̣n kêu gọi chính quyền “hăy thực hiện những việc làm tích cực với tư cách là chính quyền, một vai tṛ mà quan tâm chính của ḿnh là bảo vệ sự sống của nhân dân và tôn trọng phẩm giá của công dân, là ngồi xuống để giải quyết t́nh trạng xung khắc một cách công bằng và ôn ḥa”.
Khi cảnh giác rằng “chiến tranh không phải là đường lối hay nhất để giải quyết những mối bất b́nh”, các vị giám mục kêu gọi cả đôi bên trong cuộc hăy ngồi lại thương thảo với nhau “để t́m cách giải quyết một cách chính đáng và ôn ḥa t́nh h́nh đang xẩy ra”.
“Chúng tôi cũng xin cộng đồng quốc tế hăy tránh đừng bàn luận hay dung ḥa nữa. Chúng tôi xin tất cả các thẩm quyền liên hệ hăy ngưng việc vận động chính trị. Những ǵ tai hại đó là mạng sống của hằng trăm ngàn dân chúng vô tội… Không c̣n chỗ cho những lời tuyên bố, luận bàn hay tranh biện nữa. Đây là lúc ra tay hành động để cứu lấy dân chúng vô tội”.
Các vị giám mục xin Liên Hiệp Quốc “hăy lănh lấy trách nhiệm của ḿnh”, bởi v́ “cuộc tế thần chủng tộc ở Phi Châu này là một cuộc thanh lọc chủng tộc”.
Liên Hiệp Quốc đă ra tối hậu thư cho chính quyền Sudan về việc không được nâng đỡ các đám dân quân Janjaweed nữa, và tối hậu lệnh này đă hết hạn từ ngày Thứ Hai 30/8/2004. Nếu chính phủ Khartoum không tuân tối hậu lệnh này th́ họ sẽ bị trừng phạt về kinh tế.
Trong khi đó các cuộc điều đ́nh về ḥa b́nh vẫn đang được tiếp diễn ở Abuja nước Nigeria, giữa chính quyền Sudan và hai phong trào chiến đấu là MJE và SLM ở Darfur.